Nuôi con thì không nói.

Nuôi bố mẹ lúc về già cũng là bổn phận.

Nhưng nuôi ngân hàng 20–30 năm để đổi lấy một căn hộ hơn 50 m², thang máy chờ 10 phút mỗi sáng thì lại được gọi là “an cư”.

Còn không mua nhà, đi thuê? À, thế là “nuôi chủ nhà”. Nghe cái cụm từ đã thấy… kém vẻ vang hơn hẳn.

Những ngày gần đây, khi lãi suất cho vay mua nhà bắt đầu nhích thêm 1–2%, câu chuyện “mua hay không mua” lại nóng lên. Nhiều ngân hàng dừng ưu đãi, chuyển sang mặt bằng lãi suất mới, khiến không ít người trẻ, vốn sống dựa khá nhiều vào đòn bẩy tài chính bắt đầu dao động.

Mua bây giờ thì sợ lãi tăng.

Không mua thì sợ giá nhà tăng.

Đứng giữa, thì mỗi tháng vẫn phải chuyển tiền cho… chủ nhà.

Theo các báo cáo thị trường, dù lãi suất có tăng nhẹ, nhu cầu mua nhà để ở vẫn chưa hề sụt giảm rõ rệt. Thậm chí, tại Hà Nội và TP.HCM, thanh khoản năm 2025 cho thấy sức mua vẫn chủ yếu đến từ nhóm ở thực. Nghe thì rất tích cực. Nhưng đặt trong đời sống thường ngày, nó lại phản ánh một sự thật khác: không phải người ta không sợ vay, mà là không còn nhiều lựa chọn.

Lãi suất hiện nay vẫn thấp hơn giai đoạn 2022–2023 – đúng. Nhưng thu nhập thì không tăng tương ứng. Giá nhà thì đứng ở một mặt bằng mới, rất khó quay đầu. Thế nên người mua không còn hỏi lãi suất cao hay thấp, mà hỏi một câu thực tế hơn nhiều: Nếu không mua bây giờ, liệu sau này có còn mua nổi không?

Và thế là bài toán được giản lược một cách rất… Việt Nam:

– Vay thì nuôi ngân hàng.

– Không vay thì nuôi chủ nhà.

– Ít nhất, nuôi ngân hàng thì sau này còn có cái sổ hồng để… ngắm.

Các chuyên gia nói đúng: vấn đề không nằm ở việc lãi suất còn tăng hay giảm, mà nằm ở bạn đã sẵn sàng về tài chính hay chưa. Nếu có sẵn 40–50% vốn tự có, nhu cầu ở rõ ràng, công việc tương đối ổn định, thì giai đoạn này vẫn có thể cân nhắc. Thị trường không quá sốt, người bán bớt “làm giá”, dư địa thương lượng tốt hơn những năm trước.

Nhưng đời không giống báo cáo. 40–50% vốn tự có, với phần đông người trẻ, không phải là điều hiển nhiên. Nó thường đi kèm với một trong ba thứ: hỗ trợ gia đình, tích lũy rất lâu, hoặc… chấp nhận sống kham khổ nhiều năm.

Và khi đã quyết định vay, câu chuyện không dừng lại ở có vay hay không,mà là vay như thế nào để còn sống. Lãi suất cố định 2–4 năm, biên độ sau ưu đãi phải được tính kỹ, dòng tiền phải đủ dư để chịu được vài cú xóc. Không thể vay nhà với tâm thế hy vọng lãi suất sẽ giảm, vì hy vọng không phải là chiến lược tài chính.

Bước sang 2026, nhiều dự báo cho rằng lãi suất khó có biến động mạnh. Thời kỳ tiền rẻ cho đầu cơ đã qua. Ai còn giữ tâm lý lướt sóng, ôm vài căn chờ lên giá sẽ thấy cuộc chơi ngày càng khó. Thị trường đang quay về trạng thái thực dụng hơn: pháp lý rõ ràng, nhu cầu ở thật, khả năng sử dụng lâu dài.

Còn với người mua để ở, sự thật đôi khi rất phũ: chờ đợi thêm vài năm có thể không giúp bài toán dễ hơn. Giá nhà không giảm, tuổi thì tăng, nhu cầu sống thì rõ dần. Cuối cùng, người ta vẫn phải chọn: nuôi ai.

Nuôi ngân hàng thì áp lực, nhưng ít nhất còn có cảm giác mình đang đi lên

Nuôi chủ nhà thì nhẹ đầu hơn, nhưng lại hay bị nhắc rằng: Tiền thuê coi như đổ sông đổ biển.

Không có lựa chọn nào hoàn hảo. Chỉ có lựa chọn phù hợp với khả năng và mức chịu đựng của mỗi người. Vấn đề là đừng để xã hội dọa rằng: không mua nhà sớm là thất bại, còn vay nợ dài hạn thì mặc nhiên được gọi là thành công.

Suy cho cùng, nuôi ai không quan trọng bằng việc mình còn đủ sức nuôi chính mình hay không, cả về tiền bạc lẫn tinh thần.