Điều đầu tiên và quan trọng nhất, trước cả chuyện giá hay tiến độ thanh toán, vẫn là pháp lý. Đất nền mà pháp lý không rõ ràng thì dù trả góp nhẹ đến đâu cũng không nên chạm vào. Cần xác định lô đất đó đã có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hay chưa, mục đích sử dụng là đất ở hay đất nông nghiệp, có bị dính quy hoạch, tranh chấp hoặc đang thế chấp ngân hàng không. Trả góp thường kéo dài nhiều năm, chỉ cần pháp lý có vấn đề ở giữa chừng là toàn bộ kế hoạch tài chính có thể đổ vỡ.
Sau pháp lý là câu chuyện trả góp bằng cách nào. Có dự án cho vay qua ngân hàng, có nơi chủ đầu tư tự đứng ra cho khách trả chậm. Hai hình thức này khác nhau rất nhiều. Vay ngân hàng thì rõ ràng về lãi suất, thời hạn, nhưng lại chịu áp lực biến động lãi và nghĩa vụ trả nợ hàng tháng. Trả góp trực tiếp với bên bán thì nghe có vẻ nhẹ hơn, ít thủ tục hơn, nhưng nếu điều khoản không chặt chẽ, người mua thường là bên yếu thế khi xảy ra tranh chấp. Quan trọng là mọi cam kết phải được thể hiện bằng hợp đồng, không phải bằng lời hứa hay tin nhắn.
Hợp đồng mua bán đất trả góp là thứ cần đọc kỹ hơn bình thường. Không chỉ nhìn vào giá tổng, mà phải xem tiến độ thanh toán, mốc bàn giao giấy tờ, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên, đặc biệt là các điều khoản xử lý nếu người mua chậm tiền hoặc không tiếp tục được hợp đồng. Rất nhiều trường hợp “vỡ trận” không phải vì không có tiền, mà vì không lường hết rủi ro trong những dòng chữ nhỏ.
Một điểm nhiều người hay chủ quan là đánh giá khả năng tài chính của chính mình. Trả góp nghe nhẹ, nhưng kéo dài nhiều năm. Thu nhập hôm nay ổn không có nghĩa là 3–5 năm sau vẫn vậy. Trước khi ký, nên tự hỏi thẳng: nếu thu nhập giảm, nếu có biến cố, mình có còn đủ sức theo hợp đồng hay không. Đất không sinh lời ngay, trong khi áp lực trả tiền là có thật từng tháng.
Cuối cùng là câu chuyện về bên bán. Uy tín của chủ đầu tư hay người bán quyết định rất lớn đến độ an toàn của giao dịch. Một đơn vị làm ăn đàng hoàng sẽ minh bạch pháp lý, tiến độ, không mập mờ điều khoản. Ngược lại, những lời chào mời quá ngọt, quá dễ, quá nhanh thường đi kèm rủi ro mà người mua chỉ nhận ra khi đã lỡ bước vào.
Mua đất nền trả góp không xấu, thậm chí là lựa chọn hợp lý với nhiều người nếu biết mình đang làm gì. Nhưng đừng để tâm lý “chậm là mất cơ hội” đẩy mình vào một quyết định vượt quá sức chịu đựng. Đất còn đó, cơ hội còn nhiều, quan trọng là mình còn đủ tỉnh táo để chọn đúng thứ phù hợp với mình hay không.