Để giúp anh em không phải nếm trải cảm giác bất lực đến bật khóc ngay trong chính căn nhà của mình, em xin dốc hết tâm can chia sẻ mớ kinh nghiệm xương máu này, viết bằng mồ hôi và nước mắt đúng nghĩa đen luôn.

Điều tối thượng đầu tiên, xin các bác hãy khắc cốt ghi tâm: TUYỆT ĐỐI KHÔNG LÀM VỚI NGƯỜI QUEN! Đã là người quen thì lúc làm sai rất khó nói, vừa mất tiền lại vừa mất luôn cả mối quan hệ, tốt nhất cứ "tiền trao cháo múc" với người ngoài cho dễ làm việc.

Ngay từ đầu, hãy xác định rõ phong cách thiết kế mình muốn và nhất định phải bắt họ nộp đủ bản thiết kế từ chi tiết từng hạng mục cho đến ảnh phối cảnh 3D.

Một mẹo cực hay là nên chọn đơn vị thiết kế riêng, đơn vị thi công thô riêng và bên làm nội thất riêng chứ đừng có tham tiện mà gom chung vào một mối. Cứ mạnh dạn chọn đơn vị thật uy tín, giá có thể chát hơn một chút nhưng đỡ rước cái bực vào người về sau. Mà đã chọn thì phải cho 2 đến 3 bên thi công, nội thất vào khảo sát rồi đưa ra mức giá để mình so sánh, lựa chọn, chứ đừng bao giờ chung tình mà phụ thuộc vào một bên duy nhất.

Bước tiếp theo là giai đoạn đấu trí trên bàn hợp đồng. Bản hợp đồng do các bên thi công soạn sẵn thường thòng rất nhiều điều khoản "bẫy" bất lợi cho chủ nhà. Lúc này, nếu không thuê được luật sư hay người có kinh nghiệm, các bác cứ ném thẳng cái hợp đồng đó cho ChatGPT đọc hộ để nó lọc ra những điểm bất lợi rồi bổ sung, chỉnh sửa ưng ý rồi hẵng đặt bút ký.

Ví dụ kinh điển như thời gian thi công là phải ấn định rõ ràng, tính cả ngày nghỉ ngày lễ và thời gian bàn giao chỉ được chênh lệch tối đa 1-2 ngày thôi. Mấy ông thi công rất hay để điều khoản quá hạn phạt 0,1%/ngày, cái mức phạt này quá muỗi nên họ nhây là phải, cứ mạnh tay nâng lên hẳn 1%/ngày cho họ biết sợ mà có trách nhiệm.

Ký xong rồi thì đừng có ung dung giao phó, hãy thuê giám sát thi công hoặc tốt nhất là bản thân phải trực tiếp có mặt ở công trường để giám sát, nhất là ở giai đoạn thi công thô với các hạng mục ẩn như điện, nước, chống thấm – những thứ trực tiếp quyết định xem sau này nhà bạn có biến thành "thủy cung" hay không.

Đừng bao giờ nghe câu văn mẫu "cứ tin ở anh" của mấy bác thợ kẻo có ngày chết đứng, mỗi hạng mục đều phải trực tiếp nghiệm thu từ lúc nhận nguyên vật liệu đầu vào cho đến khi hoàn thiện.

Một cái bẫy tiền bạc nữa mà ai cũng dính là việc đồ đạc phát sinh. Hãy chốt ngay các phương án cải tạo, đồ đạc nội thất, gia dụng ngay từ đầu và mạnh dạn gạt phăng những thứ mà bên thi công cố tình vẽ ra để kiếm thêm. Đừng để đến lúc làm lại mỗi thứ thêm một tí, bớt một tí là loạn cào cào hết cả lên.

Con số dự tính cải tạo chỉ nên chênh lệch thêm tối đa 10% để dự phòng phát sinh thôi, và bất cứ khi nào bổ sung thêm hạng mục gì, hãy yêu cầu họ ra báo giá bằng văn bản cuối cùng khi nghiệm thu, chứ cái kiểu nghe lời hứa suông "chỉ khoảng bao nhiêu thôi..." là dở luôn đấy, lúc thanh toán nhìn hóa đơn là ngất tại chỗ liền.

Đến khâu chọn màu sắc thì lại là một nghệ thuật tâm linh khác, màu sơn, màu gỗ hay màu gạch là mình phải tự tay chọn hoặc xem review thực tế. Kinh nghiệm của em là cứ mua hẳn 2-3 lọ sơn nhỏ về test trực tiếp lên một khoảng tường nhà, rồi chuẩn bị một cái đèn có nhiệt độ màu trung tính để thử.

Kỹ hơn nữa thì chụp lại căn nhà, lên 3D rồi đưa cho ChatGPT phác thảo xem với màu sơn, màu gạch này dưới ánh đèn phòng đó thì ra kết quả thế nào, đảm bảo chuẩn đét. Hoặc anh em cứ lên TikTok, YouTube gõ đúng mã sơn, mã gạch, mã gỗ là ra cả rổ clip nhà người ta làm thật để tham khảo. Đối với màu gỗ cũng thế, trừ khi bạn có ý tưởng quá dị biệt, còn không cứ theo số đông cho an toàn.

Nói đi thì cũng phải nói lại, đối xử với thợ thuyền cũng cần chút nghệ thuật đối nhân xử thế. Mình nên hỗ trợ anh em thi công lúc họ làm nhà bằng cách để sẵn mấy thùng nước lọc hoặc mua ít đồ ăn nhẹ, người ta vui vẻ thì nét kéo keo, đóng đinh nó cũng thẳng thớm hơn.

Tuy nhiên, có một số hạng mục nhỏ nhưng lại quyết định trực tiếp đến trải nghiệm sống sang xịn mịn thì tốt nhất nên tách riêng ra để thuê đội chuyên nghiệp làm, ví dụ như hệ thống chiếu sáng, đi keo Epoxy cho các đường mạch gạch, hay thi công rèm cửa.

Còn nếu muốn nội thất gỗ vừa đẹp vừa rẻ, chịu khó phi xe xuống mạn Thạch Thất hoặc Hoài Đức mà đặt, giá gốc tận xưởng. Muốn rẻ nữa thì chịu khó lượn lờ mấy kho đồ cũ dùng lướt ở mạn Nguyễn Xiển hoặc Đông Ngạc, nhiều đồ còn mới coong mà giá hạt dẻ vô cùng.

Nhưng dù có tiết kiệm đến đâu thì có hai khu vực tuyệt đối không được tiếc tiền đầu tư, đó là khu bếp và nhà vệ sinh – hai nơi tần suất sử dụng cao nhất và cực kỳ nhanh xuống cấp nếu làm đồ đểu. Sau khi xong xuôi, hãy lưu lại toàn bộ các mã sơn, mã gỗ hay thông tin thiết bị gia dụng để sau này có hỏng hóc còn biết đường mà mua thay thế.

Đặc biệt, khi nghiệm thu nhà xong, nhớ giữ lại một khoản tiền nhỏ gọi là phí bảo hành, giữ tầm 1-2 tháng xem có nứt nẻ, thấm dột gì không rồi hẵng trả nốt, và nhớ ghi rõ điều khoản này vào hợp đồng ngay từ đầu nhé.

Cuối cùng, một chi tiết mang tính sinh tồn khi sống ở chung cư: hãy quan tâm và tạo mối quan hệ tốt với hàng xóm bên cạnh lẫn tầng dưới nhà mình, vì lúc mình khoan đục họ là người hứng chịu nhiều nhất, một rổ hoa quả hay lời xin lỗi trước sẽ cứu vãn hòa bình thế giới đấy.

Và tất nhiên, đừng quên thiết lập mối quan hệ "thân thiết" với Ban quản lý tòa nhà, đặc biệt là đội kỹ thuật, điện nước; tin em đi, những lúc nửa đêm gà gáy nhà bạn bị chập điện hay nghẹt nước, bạn sẽ thấy sự thân thiết này nó đáng giá đến từng xu!