(Lưu ý nhẹ cho các bác là đây mới chỉ là đề xuất trên bàn nghị sự thôi nhé, còn hiện tại chúng ta vẫn phải tuân thủ nghiêm ngặt theo Luật Đất đai 2024 và luật hiện hành).

Theo luật bây giờ, cứ đụng đến chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp hay góp vốn bằng quyền sử dụng đất là mặc định phải ra phòng công chứng. Nhưng ở dự thảo mới, quy định này đã bị "bốc hơi", nhường chỗ cho việc kiểm tra các điều kiện cứng như: có sổ đỏ chưa, đất có đang tranh chấp hay bị kê biên không, còn thời hạn sử dụng không...

Nếu đề xuất này thực sự được thông qua, đây sẽ là một bước ngoặt cực lớn trong tư duy quản lý. Nhưng liệu đây là màn "cởi trói" thủ tục thần tốc hay là nhịp mở cửa cho cả một ma trận tranh chấp phía sau?

Góc nhìn "màu hồng": Cởi trói thủ tục, tiết kiệm thời gian ⚡

Không thể phủ nhận, ở khía cạnh tích cực, việc bỏ bắt buộc công chứng sẽ giúp người dân và doanh nghiệp:

👉 Tiết kiệm chi phí: Bớt được một khoản phí công chứng, lăn tay, chứng thực.

👉 Rút ngắn quy trình: Không còn cảnh xếp hàng, chờ đợi soát hồ sơ ở các văn phòng công chứng.

👉 Đón đầu thời đại số: Khi cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia và định danh nhân thân được số hóa đồng bộ, hệ thống dữ liệu điện tử hoàn toàn có thể thay thế con người trong việc kiểm tra tính pháp lý ban đầu.

Thế nhưng, đơn giản hóa thủ tục chưa bao giờ đồng nghĩa với việc rủi ro pháp lý sẽ tự động giảm đi!

Mặt tối đằng sau: Bớt vài triệu phí, gánh rủi ro cả tỷ 💣

Nhiều người vẫn nghĩ công chứng chỉ đơn thuần là việc "ký tên rồi đóng cái dấu cộp". Nhưng thực tế, công chứng viên chính là "bộ lọc" rủi ro đầu tiên. Họ có trách nhiệm và nghiệp vụ để:

👉 Kiểm tra năng lực hành vi của các bên (có minh mẫn không, có bị ép buộc không).

👉 Xác minh tính tự nguyện và giấy tờ gốc.

👉 Soi dấu hiệu giả mạo sổ đỏ, giả chủ sở hữu hoặc tài sản đang bị hạn chế giao dịch.

Đã có vô số vụ lừa đảo, giả mạo chứng minh thư/sổ đỏ hay cưỡng ép ký hợp đồng bị phát hiện và chặn đứng ngay tại bàn công chứng.

Nếu bỏ cơ chế bắt buộc này, toàn bộ gánh nặng và trách nhiệm tự kiểm tra pháp lý sẽ đổ ập lên đầu người mua. Bạn có chắc mình đủ nghiệp vụ để biết cuốn sổ đỏ trên tay là thật hay giả? Bạn có chắc người đứng tên đang không bị người khác giật dây?

Chưa kể, văn bản công chứng là nguồn chứng cứ cực kỳ đắt giá trước Tòa án. Nếu sau này xảy ra tranh chấp, tờ giấy công chứng là căn cứ pháp lý vững chắc nhất chứng minh các bên đã tự nguyện ký kết đúng trình tự. Bỏ công chứng, số lượng các vụ kiện tụng về lừa đảo, giả mạo chữ ký hay giao dịch vô hiệu chắc chắn sẽ tăng vọt. Lúc đó, thời gian theo đuổi kiện tụng tính bằng năm, chi phí án phí, thuê luật sư sẽ đắt hơn tiền phí công chứng gấp hàng trăm lần!

Tấm khiên pháp lý: Bỏ bắt buộc không có nghĩa là "không cần" 🛡️

Dưới góc nhìn của giới luật, nếu dự thảo này thành luật, nó đơn giản là chuyển từ "nghĩa vụ bắt buộc" sang "quyền lựa chọn" của người dân.

Một căn nhà, một mảnh đất có giá trị từ vài tỷ đến hàng chục tỷ đồng – nó là tài sản cả đời tích lũy của đại đa số gia đình. Tiết kiệm vài triệu tiền phí công chứng để rồi nơm nớp lo sợ đánh đổi bằng hàng năm trời kiện tụng mệt mỏi thì đúng là "tham bát bỏ mâm".

Rốt cuộc, luật có thể cởi trói thủ tục để thị trường vận hành linh hoạt hơn. Nhưng với những giao dịch tài sản lớn, tờ văn bản công chứng có lẽ vẫn sẽ là "tấm khiên bảo vệ" mà bất kỳ người mua tỉnh táo nào cũng không nên tự tay tháo bỏ! 📜🔒