Thế nhưng, những gì đang diễn ra lại khác xa với mục tiêu ban đầu của chính sách này. Cảnh tượng hàng dài những người giàu có, lái xe sang đi mua nhà ở xã hội, trong khi những người thực sự cần thì lại bị bỏ rơi, là một minh chứng rõ ràng cho sự bất cập này.

1. Nhà ở xã hội – Cứu cánh cho người thu nhập thấp hay kênh đầu tư cho người giàu?
Theo quy định, nhà ở xã hội được xây dựng nhằm giúp đỡ những người lao động có thu nhập thấp, những người chưa có nhà ở ổn định. Tuy nhiên, thực tế thì sao? Những người giàu có, lái ô tô hạng sang đang tận dụng lỗ hổng trong quy trình xét duyệt để "chơi lớn", mua gom nhà ở xã hội. Những căn nhà vốn dĩ được xây dựng với mục đích xã hội giờ đây lại trở thành kênh đầu tư béo bở cho những ai có tiền, chỉ vì thủ tục xét duyệt quá dễ dãi, giám sát thì lỏng lẻo như "có cũng như không".

Theo Báo cáo của Bộ Xây dựng, chỉ trong năm 2023, gần 50% số lượng nhà ở xã hội đã được mua bởi những người không đủ điều kiện, tức là những người không thuộc nhóm đối tượng thu nhập thấp hoặc chưa có nhà ở. Những đối tượng này sau khi mua nhà ở xã hội đã bán lại kiếm lời, biến những căn nhà giá rẻ này thành món hời trong tay các nhà đầu cơ.

2. Quy trình xét duyệt – "Dễ như đi chợ"

Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này chính là quy trình xét duyệt lỏng lẻo. Thay vì đảm bảo rằng những người thực sự cần nhà ở xã hội mới được xét duyệt, thì các yêu cầu về giấy tờ và chứng minh thu nhập lại quá dễ dàng bị lách luật. Thực tế, rất nhiều người sở hữu tài sản lớn, thu nhập cao nhưng vẫn có thể qua mặt hệ thống để mua nhà ở xã hội.

Theo phóng sự điều tra của Báo Tiền Phong, nhiều người giàu đã tận dụng việc không có giám sát chặt chẽ trong quá trình xét duyệt để mua những căn nhà này. Họ chỉ cần cung cấp một vài giấy tờ chứng minh thu nhập, thậm chí có những trường hợp còn thuê người đứng tên hộ để dễ dàng vượt qua vòng kiểm duyệt.

3. Người nghèo chỉ còn biết ngồi nhìn

Trong khi đó, những người thực sự cần – những người có thu nhập thấp, đang phải chật vật thuê trọ từng ngày – lại không thể chạm tay vào những căn nhà này. Họ bị đẩy ra rìa trong cuộc đua không cân sức với những người giàu có, người mà không hề có nhu cầu ở thực. Căn nhà xã hội mà họ mong muốn có được giờ chỉ là giấc mơ xa vời, bị cướp đi bởi những kẻ dùng tiền mua quyền lợi.

Theo Sở Xây dựng Hà Nội, tính đến quý II/2024, gần 70% người lao động tại các khu công nghiệp vẫn chưa thể tiếp cận được nhà ở xã hội, dù nhu cầu của họ là rất lớn. Cảnh tượng hàng dài người thu nhập thấp đứng chờ đợi, trong khi những chiếc xe sang nối đuôi nhau đến ký hợp đồng mua bán nhà ở xã hội, là một sự chua chát mà thực tế đang diễn ra.

4. Giải pháp nào cho vấn đề này?

Chính sách nhà ở xã hội cần phải được điều chỉnh kịp thời để tránh tình trạng lợi dụng trục lợi từ chính sách. Bộ Xây dựng và các cơ quan quản lý cần siết chặt quy trình xét duyệt, tăng cường công tác giám sát để đảm bảo rằng chỉ những người thực sự cần mới được hưởng lợi từ chương trình này. Bên cạnh đó, việc minh bạch thông tin và kiểm tra định kỳ các giao dịch mua bán nhà ở xã hội cũng cần được triển khai mạnh mẽ.

Theo ý kiến của ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam, việc kiểm soát chặt chẽ hơn và áp dụng các biện pháp chế tài nghiêm ngặt đối với những trường hợp vi phạm sẽ là cách để bảo vệ quyền lợi của người nghèo. "Chúng ta cần đảm bảo rằng nhà ở xã hội phải đúng với tên gọi của nó – dành cho những người có thu nhập thấp, không phải là nơi để những kẻ có tiền kiếm lời," ông Đính nhấn mạnh.

5. Lời kết

Nhà ở xã hội vốn dĩ là một chính sách đầy tính nhân văn, nhưng giờ đây nó đang bị lợi dụng một cách trơ trẽn. Nếu không có những biện pháp mạnh mẽ hơn, người nghèo sẽ mãi mãi chỉ nhìn thấy căn nhà trong mơ qua những tấm biển quảng cáo, trong khi những kẻ có tiền thì tiếp tục gom nhà, bán lại kiếm lời. Cần có sự thay đổi ngay, để chính sách này trở lại với đúng mục tiêu ban đầu: Đảm bảo quyền có nhà ở cho tất cả mọi người, đặc biệt là những người thu nhập thấp.
----

Cre: Bất động sản Thời Đại