Đây là bài tổng kết cuối năm 2025 của mình sau 1 thời gian kinh doanh tại chợ Ninh Hiệp .
Nếu có thể quay lại thời điểm đó, mình sẽ không chọn cách mở rộng quá nhanh chỉ vì thấy người khác đang bán rất tốt. Khi đó trong đầu mình chỉ có một suy nghĩ rất đơn giản: Ninh Hiệp là mỏ vàng, ai vào cũng có tiền, mặt bằng càng đẹp thì khách càng đông, mà khách đông thì doanh thu cao, doanh thu cao thì chắc chắn có lãi. Mình nhìn thấy xe cộ tấp nập, các shop lúc nào cũng sáng đèn, người ra vào liên tục, và mình tin rằng chỉ cần mình làm lớn hơn, chỉnh chu hơn, đầu tư mạnh hơn thì mình sẽ thắng.
Thế là mình quyết định mở cùng lúc 2 mặt bằng. Mỗi mặt bằng hơn 50 triệu một tháng tiền thuê, nghĩa là chưa bán được gì mình đã phải gánh hơn 100 triệu chi phí cố định hàng tháng, chưa kể điện nước, nhân công, phát sinh. Nhưng lúc đó mình không thấy sợ, mình nghĩ chỉ cần bán tốt là bù được hết, và mình tin doanh thu cao sẽ cứu mình.
Sai lầm bắt đầu từ chính niềm tin đó. Mình muốn xây thương hiệu cho thật chuyên nghiệp nên không chụp hình kiểu đơn giản mà thuê mẫu chuyên nghiệp, makeup, stylist, ekip đầy đủ, làm lookbook bài bản, đầu tư setup bối cảnh chụp riêng để hình ảnh phải thật đẹp, thật khác biệt. Mỗi lần chụp là một lần tốn tiền, cộng dồn lại chi phí hình ảnh trong năm đó lên tới vài trăm triệu. Lúc đó mình tự an ủi đây là đầu tư dài hạn cho thương hiệu, nhưng mình không hề ngồi lại để tính xem dòng tiền hiện tại có đủ sức nuôi những khoản đầu tư đó hay không.
Mỗi tháng mình còn bay sang Quảng Châu một lần để lấy mẫu mới vì mình sợ chậm trend, sợ hàng không đủ đa dạng, sợ khách chê không có mẫu mới. Một chuyến đi gồm vé máy bay, ăn ở, phiên dịch, vận chuyển, tiền hàng, thuế phí, và tính cả năm mình mất hơn nửa tỷ chỉ riêng cho việc đi đánh hàng. Mình nghĩ phải trực tiếp đi mới chọn được hàng đẹp, mới cạnh tranh được, nhưng thực tế mình đang vận hành bằng nỗi sợ bị bỏ lại phía sau chứ không phải bằng chiến lược rõ ràng.
Bên cạnh đó là chi phí nhân sự, mình tuyển quản lý cửa hàng, nhân viên bán hàng, kho vận, kế toán vì mình muốn hệ thống phải chuyên nghiệp, lương cứng, thưởng doanh số, hỗ trợ đủ thứ khiến chi phí nhân sự mỗi tháng trở thành một áp lực khổng lồ. Nhưng mình chưa xây được quy trình đủ tốt để tối ưu hiệu suất, mình thuê người trước khi tối ưu mô hình, kết quả là chi phí phình to nhưng lợi nhuận không tăng tương xứng.
Và cú đánh chí mạng đến từ hàng tồn kho. Vì sợ thiếu size, sợ thiếu mẫu, sợ mất khách nên mình nhập số lượng lớn, kho lúc nào cũng đầy ắp, nhìn thì rất yên tâm nhưng thực chất tiền của mình đang nằm chết ở đó, không xoay vòng, không sinh lời, chỉ mất giá theo thời gian. Doanh thu có thể cao ở một vài thời điểm nhưng vì tồn kho quá lớn và chi phí cố định quá nặng nên dòng tiền luôn âm, mình bắt đầu phải xoay tiền để bù lỗ, áp lực tài chính ngày một lớn, những đêm mất ngủ bắt đầu nhiều hơn.
Đến cuối năm khi ngồi tổng kết lại toàn bộ chi phí, mình nhìn vào con số lỗ 3 tỷ và cảm giác đầu tiên không phải là sốc mà là trống rỗng, vì mình hiểu mình không thể đổ lỗi cho thị trường hay cho ai khác, mình lỗ vì mình mở rộng khi chưa đủ năng lực quản trị, mình chạy theo hình ảnh to đẹp và chuyên nghiệp mà quên rằng kinh doanh là trò chơi của dòng tiền và kiểm soát chi phí. Bài học lớn nhất mình nhận ra là mặt bằng lớn không đảm bảo lợi nhuận lớn, doanh thu cao không đồng nghĩa với việc bạn đang kiếm tiền, chi phí cố định càng cao thì rủi ro càng lớn, và đừng bao giờ mở rộng khi bạn chưa thực sự làm chủ được mô hình nhỏ.
Ba tỷ là học phí quá đắt nhưng nó khiến mình tỉnh táo hơn bao giờ hết, và nếu bạn đang chuẩn bị thuê mặt bằng lớn hoặc đang FOMO vì thấy người khác bán tốt, hãy dừng lại một chút và tự hỏi liệu bạn đã tính hết chi phí cố định chưa, nếu 3 đến 6 tháng đầu không có lãi bạn có chịu nổi không, và dòng tiền của bạn có đủ khỏe để nuôi giấc mơ đó hay không, vì đôi khi điều nguy hiểm nhất trong kinh doanh không phải là thất bại mà là ảo tưởng mình chắc chắn sẽ thành công.
Nguồn: Van Anh Nguyen