Nhưng mới đây, Chính phủ đã ban hành một Nghị quyết mới toanh có hiệu lực từ 13/2/2026 này để xử lý các vướng mắc pháp lý liên quan đến phát triển nhà ở xã hội, và trong đó có những điểm khá đáng chú ý. Có những trường hợp được mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội mà không phải bốc thăm, thậm chí không cần đáp ứng điều kiện về thu nhập như thông thường.
Điểm đáng chú ý nhất là nhóm hộ gia đình, cá nhân bị Nhà nước thu hồi đất, thu hồi nhà vì mục đích quốc phòng, an ninh hoặc để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng. Nếu những trường hợp này chưa được bồi thường bằng nhà ở hoặc đất ở thì họ được mua, thuê mua nhà ở xã hội mà không phải bốc thăm, cũng không phải đáp ứng điều kiện về nhà ở hay thu nhập như quy định thông thường.
Hiểu đơn giản, đây là nhóm người bị thu hồi chỗ ở nhưng chưa được bố trí tái định cư bằng nhà hoặc đất. Thay vì phải xếp hàng chung và chứng minh thu nhập thấp, họ được ưu tiên tiếp cận nhà ở xã hội theo cơ chế riêng. Xét về logic thì điều này khá hợp lý, vì họ đang ở tình thế cần chỗ ở thực sự, không phải nhu cầu đầu tư hay tích lũy.
Một nhóm khác cũng được nhắc tới là lao động hợp đồng không xác định thời hạn hưởng lương từ ngân sách nhà nước làm việc tại các đơn vị công an. Nhóm này được mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân. Điều kiện về nhà ở và thu nhập sẽ áp dụng theo quy định của Luật Nhà ở tương ứng với nhóm đối tượng đã được luật định trước đó.
Ngoài câu chuyện về đối tượng mua, Nghị quyết lần này còn xử lý một loạt vướng mắc về quy hoạch. Ví dụ, quy hoạch chi tiết có thể được lập hoặc điều chỉnh đồng thời với quy hoạch phân khu, thậm chí trong trường hợp không cần lập quy hoạch phân khu thì được làm cùng với quy hoạch chung. Nói nôm na, thủ tục được “gỡ nút” để dự án nhà ở xã hội không bị ách tắc chỉ vì quy hoạch đi sau một nhịp.
Thêm một điểm đáng chú ý nữa là ở các thành phố trực thuộc trung ương và khu vực thuộc địa giới hành chính phường của tỉnh, nhà ở xã hội và nhà ở cho lực lượng vũ trang sẽ là nhà chung cư. Còn các khu vực khác, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh sẽ quyết định loại hình phù hợp với thực tế địa phương. Điều này mở ra khả năng linh hoạt hơn ở vùng ngoài đô thị lớn, có thể không bắt buộc 100% là chung cư cao tầng.
Nghị quyết này có hiệu lực từ ngày 13/2/2026 và thực hiện đến hết ngày 28/2/2027. Nghĩa là đây là cơ chế mang tính thời hạn. Nếu trong thời gian đó có luật hoặc nghị quyết khác được sửa đổi, bổ sung và có hiệu lực, thì các quy định tương ứng trong Nghị quyết này sẽ chấm dứt hiệu lực.
Vậy điều này có ý nghĩa gì với người đang quan tâm nhà ở xã hội?
Thứ nhất, không phải tất cả mọi người đều phải bốc thăm. Nếu thuộc diện bị thu hồi đất, nhà mà chưa được bồi thường bằng nhà ở hoặc đất ở, thì đây là cơ hội cần nắm rất kỹ. Không cần chứng minh thu nhập thấp, không cần chờ may rủi.
Thứ hai, những ai làm trong lực lượng công an theo diện hợp đồng không xác định thời hạn, hưởng lương từ ngân sách, cũng nên rà soát lại quyền lợi của mình. Có thể trước đây chưa để ý, nhưng cơ chế lần này đã nêu rõ.
Thứ ba, vì đây là chính sách có thời hạn, ai thuộc nhóm đối tượng đặc thù nên chủ động tìm hiểu sớm. Chính sách tốt mà để trôi qua thì cũng như đứng trước cửa mà không bước vào.
Nhà ở xã hội vốn dĩ là câu chuyện an sinh. Nhưng để chính sách đi vào thực tế, đôi khi cần những “cú gỡ” như thế này để tháo tắc cả về quy hoạch lẫn điều kiện tiếp cận.
Và điều quan trọng nhất, đừng nghe phong thanh rồi hiểu nửa vời. Nếu nghĩ mình thuộc diện được ưu tiên, hãy kiểm tra kỹ hồ sơ pháp lý của bản thân, tình trạng bồi thường, quyết định thu hồi đất, hoặc hợp đồng lao động của mình. Chính sách có đó, nhưng quyền lợi chỉ đến với người hiểu rõ mình đang đứng ở đâu trong bức tranh đó.