Nôm na là từ nay BĐS cũng có "Căn cước công dân" vậy đó. Mọi thông tin từ chủ sở hữu, pháp lý, quy hoạch cho đến lịch sử "vào giá - ra hàng" hay tình trạng thế chấp ngân hàng đều được gắn chặt vào một mã số duy nhất. Và tất nhiên, câu hỏi khiến dân tình "mất ăn mất ngủ" nhất là: Liệu có mã định danh rồi, giá nhà đất có giảm không?
Câu hỏi này mấy tháng nay xuất hiện dày đặc trên các diễn đàn, hội nhóm, từ người mua ở thật đến nhà đầu tư lâu năm. Và nếu trả lời ngắn gọn thì thế này: không có chuyện giá bất động sản giảm đồng loạt, nhưng chắc chắn giá sẽ bớt ảo, và một nhóm tài sản trước giờ sống khỏe nhờ sự mù mờ sẽ phải điều chỉnh.
Trước đây, giá bất động sản cao không chỉ vì cung - cầu, mà còn vì… thiếu thông tin. Người mua nhà thường phải ghép thông tin từ rất nhiều nguồn: môi giới nói một kiểu, chủ đầu tư nói một kiểu, hàng xóm truyền tai nhau một kiểu khác. Cùng một căn hộ, nhưng mỗi người bán lại kể một câu chuyện, mạnh ai nấy “thêm thắt” cho phù hợp với mức giá mình muốn chốt. Khi thông tin không thống nhất, thị trường rất dễ bị dẫn dắt bởi kỳ vọng thay vì giá trị thực.
Mã định danh điện tử xuất hiện đúng vào điểm mù này. Khi mọi thông tin quan trọng đều được “đóng gói” trong một mã duy nhất, việc nói quá, nói thiếu hay né tránh sự thật sẽ khó hơn rất nhiều. Người mua chỉ cần tra cứu là biết căn nhà đó pháp lý đến đâu, đã sang tay mấy lần, có đang thế chấp không, có vướng quy hoạch hay không. Cái thời mua nhà bằng cảm giác và niềm tin mơ hồ bắt đầu thu hẹp lại.
Vì thế, sẽ có những phân khúc chịu áp lực điều chỉnh giá đầu tiên. Rõ nhất là những bất động sản pháp lý chưa hoàn chỉnh, từng được bán dựa nhiều vào lời hứa. Trước đây, các sản phẩm kiểu “sổ đang làm”, “đang chờ điều chỉnh quy hoạch”, “chuẩn bị cấp phép” vẫn có thể giao dịch với giá khá cao, miễn là người mua chấp nhận rủi ro. Nhưng khi mọi tình trạng pháp lý được hiển thị rõ ràng qua mã định danh, người mua sẽ thận trọng hơn rất nhiều. Và khi rủi ro không còn được che mờ, giá buộc phải phản ánh đúng mức độ rủi ro đó.
Nhóm thứ hai là những bất động sản từng bị thổi giá qua nhiều vòng mua đi bán lại. Có không ít lô đất, căn hộ chỉ trong vài năm đã sang tay 3–4 lần, mỗi lần lại cộng thêm một lớp “kỳ vọng tương lai”. Khi chưa có hệ thống dữ liệu thống nhất, người mua sau rất khó biết mức giá giao dịch trước đó là bao nhiêu. Nhưng khi lịch sử giao dịch được gắn chặt với mã sản phẩm, việc hét giá quá xa so với mặt bằng cũ sẽ trở nên khó thuyết phục hơn. Không phải là không bán được, nhưng nếu muốn bán nhanh, người sở hữu sẽ phải thực tế hơn.
Mã định danh điện tử cũng đồng thời thu hẹp “đất sống” của các giao dịch dựa trên vùng xám thông tin. Khi dữ liệu được kết nối với cơ quan quản lý, thuế, ngân hàng, việc che giấu tình trạng tài sản hay tạo cảm giác khan hiếm giả sẽ ngày càng khó. Điều này không làm thị trường chậm lại, nhưng khiến những cách giữ giá cao bằng thông tin lệch lạc gần như không còn nhiều cửa.
Tuy nhiên, sẽ là sai lầm nếu nghĩ rằng minh bạch hóa đồng nghĩa với một đợt giảm giá sâu toàn thị trường. Những bất động sản có pháp lý rõ ràng, dự án hoàn chỉnh, vị trí tốt, nhu cầu ở thật cao thực ra không có lý do gì để giảm giá. Ngược lại, khi được “chứng thực” bằng dữ liệu đầy đủ, các sản phẩm này còn dễ giao dịch hơn, dễ vay ngân hàng hơn và giữ giá tốt hơn về dài hạn. Với nhóm này, minh bạch không phải áp lực, mà là lợi thế.
Nhìn rộng ra, mã định danh điện tử không làm bất động sản rẻ đi, mà làm thị trường thật hơn. Giá cả sẽ phản ánh đúng hơn giá trị và rủi ro của từng sản phẩm, thay vì tăng đồng loạt theo tâm lý đám đông. Người mua có thêm công cụ để so sánh và tự bảo vệ mình, người bán buộc phải điều chỉnh kỳ vọng, còn môi giới thì không thể nói khác đi so với dữ liệu hệ thống.
Vì vậy, nếu hỏi việc áp dụng mã định danh điện tử từ 1/3/2026 có khiến giá bất động sản giảm không, thì câu trả lời hợp lý nhất vẫn là: giá sẽ giảm ở những nơi từng được định giá nhờ sự mù mờ, nhưng sẽ đứng vững thậm chí bền hơn ở những nơi có giá trị thật. Thị trường không sập, không lao dốc, mà chỉ bớt ảo. Và sau rất nhiều năm, có lẽ lần này, cán cân thông tin đã nghiêng về phía người mua nhiều hơn một chút.