Nhưng nếu chỉ nhìn câu chuyện ở bề nổi "bơm tiền" như vậy thì quả thực... quá đơn giản. Theo tôi, quyết định này giống như một mũi tiêm giảm đau liều cao: Cắt cơn đau ngay lập tức, nhưng không chữa được tận gốc căn bệnh.

Cái gì cũng có hai mặt. Nhìn một cách thẳng thắn, động thái này của NHNN là một bước đi thực dụng và bắt buộc để cứu vãn tình thế khẩn cấp.

Nới "vòng kim cô" cho ngân hàng: Việc nhấc cục nợ khổng lồ của 18 đại dự án này ra khỏi room giúp các ngân hàng thương mại thở phào, có thêm dư địa để tự do xoay xở, không lo chạm trần tăng trưởng tín dụng năm.

Chặn đứng nguy cơ đổ vỡ dây chuyền: Ba "ông lớn" này nắm giữ huyết mạch của hàng trăm dự án, hàng ngàn nhà thầu và hàng vạn lao động. Cứu họ, thực chất là cứu thanh khoản cho cả một hệ sinh thái ăn theo.

Tuy nhiên, viên thuốc ngọt này lại vô tình củng cố một tiền lệ khá nguy hiểm: Mô hình "Too Big To Fail" (Quá lớn để sụp đổ).

Khi một doanh nghiệp đủ lớn, tầm ảnh hưởng đủ rộng, họ nghiễm nhiên có được một "tấm kim bài" miễn tử từ cơ chế.

Nó tạo ra một sự phân hóa tàn nhẫn trên thị trường. Các doanh nghiệp bất động sản hạng 2, hạng 3 vốn đã khát vốn, nay sẽ càng bị đẩy ra rìa. Dòng tiền hệ thống sẽ bị hút sạch vào "hố đen" của ba tập đoàn lõi và các đối tác thân cận của họ. Sớm muộn gì, thị trường cũng sẽ chứng kiến một làn sóng thâu tóm (M&A) khốc liệt, đưa cuộc chơi bất động sản về tay số ít những nhà tài phiệt độc quyền.

Nói về quản trị rủi ro, nguyên tắc cốt lõi là phân tán. Nhưng quyết định này lại làm điều ngược lại: Gia tăng sự tập trung tín dụng.

Chất lượng tài sản của hệ thống ngân hàng Việt Nam bây giờ bị buộc chặt hơn bao giờ hết vào "sức khỏe" của ba cái tên Vingroup, Sungroup và Masterise. Hãy tưởng tượng, nếu trong 2-3 năm tới, chỉ cần một trong ba chân kiềng này "hắt hơi sổ mũi", cả hệ thống tài chính sẽ dính một trận cảm cúm nghiêm trọng. Lúc đó, bài toán cứu vãn của NHNN sẽ đắt đỏ và cay đắng hơn gấp bội.

Chưa kể, cái bẫy quản trị cũng xuất hiện từ đây. Khi các ngân hàng thương mại cảm thấy có sự "bảo lãnh ngầm" từ chính sách cho các dự án lớn, quy trình thẩm định rất dễ trở nên lỏng lẻo. Ý chí thị trường bị thay thế bằng mệnh lệnh hành chính, và đó chưa bao giờ là dấu hiệu tốt cho một nền kinh tế lành mạnh.

Nhìn rộng ra bức tranh vĩ mô, câu chuyện này phơi bày một thực tế khá buồn ngủ: Nền kinh tế của chúng ta vẫn chưa thể thoát ly khỏi đòn bẩy bất động sản.

Đám đông reo hò vì đất được cứu, nhưng người làm chính sách thì thừa hiểu, đây là dấu hiệu cho thấy chúng ta chưa tìm ra được một động cơ tăng trưởng mới như công nghệ lõi hay chế tạo sâu đủ mạnh để thay thế "cặp bài trùng" Bất động sản và Đầu tư công. Cứ hễ gặp khó là lại phải quay về "vịn" vào đất để kéo chỉ số GDP. Sự phụ thuộc này khiến nền kinh tế trở nên dễ tổn thương trước bất kỳ cú sốc tài chính toàn cầu nào.

Cuối năm nay, áp lực lạm phát và tỷ giá sẽ là những hòn đá tảng đè nặng. Nếu dòng tiền được cởi trói này không chảy vào sản xuất thực, mà lại "ngựa quen đường cũ" chui vào vòng xoáy đầu cơ đất nền, chung cư thương mại, thì NHNN sẽ cực kỳ đau đầu trong việc giữ bình ổn vĩ mô, nhất là khi bối cảnh quốc tế vẫn đầy biến động.

Bỏ qua những lý thuyết vĩ mô nhức đầu, đối với dân đầu tư thực chiến, cơ hội thực sự nằm ở đâu Đám đông đang lao vào tranh mua cổ phiếu bất động sản thương mại và ngân hàng lớn. Nhưng nếu tỉnh táo, câu chuyện 18 đại dự án được thông dòng vốn sẽ mở ra một mạch ngầm cơ hội bền vững hơn nhiều ở nhóm "Sản xuất và Hạ tầng phụ trợ".

Thay vì đặt cược vào những con số nhảy múa trên bảng điện tử dựa theo tin đồn, dòng tiền thông minh nên tìm đến những nơi mà tiền "bơm" vào sẽ biến thành gạch đá, bê tông và doanh thu thực:

Động thái của NHNN rõ ràng là một "phép thử" mang tính đánh đổi. Nó ngăn chặn một cuộc khủng hoảng hiện hữu trước mắt, tạo ra cơ hội ngắn hạn cho những ông lớn, nhưng lại để lại một cái đuôi rủi ro dài hạn về tập trung vốn và lạm phát.

Là một nhà đầu tư tôi nghĩ việc cần làm lúc này không phải là lao theo sự hưng phấn của đám đông để đi "ôm đất" hay đầu cơ theo sóng. Hãy nhìn xa hơn một chút, quan sát xem dòng tiền thực sự biến thành bê tông, cốt thép ở đâu. Những giá trị thực chất đó mới là chỗ trú ẩn an toàn và sinh lời bền vững nhất khi cơn say chính sách qua đi.