Nói một cách dễ hiểu, nếu hôm nay khách hàng dùng 10 lượng vàng quy đổi ra tiền để mua nhà, thì sau 5 năm, khách hàng có thể chọn giữ nhà hoặc nhận tiền có giá trị tương đương 11 lượng.

✅Dưới góc nhìn pháp lý:

🔹Giao dịch vàng:

Vinhomes không trực tiếp nhận vàng như một phương tiện thanh toán mua nhà mà quy đổi thành tiền mặt thông qua các công ty vàng bạc đá quý. Sau đó, khách hàng dùng tiền để thanh toán bất động sản. Đây là điểm rất quan trọng, vì pháp luật Việt Nam cấm dùng vàng làm phương tiện thanh toán. Như vậy, giao dịch này là hợp pháp.

🔹Nguồn gốc vàng:

Việc quy định điều kiện vàng được sở hữu trước ngày 25/4/2026 mới được tham gia chương trình có thể gây ra khó khăn trong vấn đề chứng minh nguồn gốc vàng. Căn cứ pháp lý nào để chứng minh nguồn gốc vàng? Tại sao phải có hạn chế này?

🔹Cam kết mua lại:

Vinhome cam kết mua lại nhà với giá tương đương 110% giá trị của số vàng dùng để mua ban đầu. Nội dung này có thể là một điều khoản trong hợp đồng mua bán nhà, thể là một phụ lục hợp đồng, có thể là một hợp đồng phụ.

Về nguyên tắc, các bên tham gia hợp đồng có quyền tự do thỏa thuận những nội dung không vi phạm điều cấm của luật hoặc đạo đức xã hội thì những thỏa thuận này phát sinh hiệu lực pháp luật. Tuy nhiên, giá mua bán nhà (cam kết mua lại) ghi trong hợp đồng được quy đổi ra vàng là một vấn đề cần phải cân nhắc tính pháp lý của nó. Hiện tại, một số loại vàng được xem là ngoại hối mà pháp luật về ngoại hối cấm ghi giá trong hợp đồng bằng ngoại hối. Đây là vùng xám của pháp lý. Pháp lệnh ngoại hối đã có tuổi đời hơn 20 năm, đã đến lúc nó phải được luật hóa bằng một đạo luật. Nếu lúc đó, giá ghi trong hợp đồng được quy đổi ra vàng bị cấm thì hiệu lực của thỏa thuận này không được bảo đảm.

🔹Khả năng tranh chấp:

Giao dịch càng phức tạp thì khả năng tranh chấp càng cao. Chưa bàn đến câu chuyện mua lại nhà với giá nào, giao dịch mua bán nhà truyền thống vốn dĩ đã có nhiều vấn đề để phát sinh tranh chấp. Nếu hợp đồng chính đang tranh chấp thì không có cơ hội xét tới hợp đồng phụ.
Nếu hợp đồng chính vô hiệu thì hợp đồng phụ cũng mặc nhiên vô hiệu. Hợp đồng vô hiệu thì các bên hoàn trả cho nhau những gì đã nhận và Vinhomes chỉ trả số tiền đã nhận ban đầu chứ không phải số vàng của người mua nhà vì Vinhomes không nhận vàng.

Nếu kịch bản giá vàng lên cao rất nhiều so với giá nhà sau 5 năm, người mua nhà chọn nhận lại tiền thay vì nhận nhà (hoặc trả nhà đã nhận). Tình huống này sẽ xảy ra đồng bộ vì cùng một hoàn cảnh: tất cả những người mua nhà yêu cầu Vinhomes mua lại nhà. Lúc này, Vinhomes sẽ mất thanh khoản và tranh chấp kéo dài. Nếu người mua nhà khởi kiện, cũng không phải kiện đòi tiền mà là kiện yêu cầu thực hiện thỏa thuận trong hợp đồng. Việc thực hiện hợp đồng (dù có bản án của Tòa) cũng không thể tiến hành ngay được.

✅Với góc nhìn tài chính:

Việc chọn đầu tư bảo đảm bằng giá vàng thì lợi ích vẫn nghiêng về người mua nhà. Dù nhà lên giá hay vàng lên giá thì người mua nhà vẫn có lợi, ít nhất là 10% so với cất giữ vàng dưới gầm giường. Tuy nhiên, lợi ích bao giờ cũng đi kèm rủi ro tiềm ẩn.

✅Về chính sách vĩ mô:

Huy động được vàng trong dân để đưa vào nền kinh tế vẫn luôn là mong muốn của các nhà hoạch định chính sách. Tuy nhiên, nếu vàng chỉ chảy vào bất động sản thì tác động xã hội không phải lúc nào cũng theo hướng tích cực như kỳ vọng.

Mặt khác, Nhà nước đang có chủ trương “nhà để ở chứ không phải để kinh doanh, tích sản”. Trong khi đó, câu chuyện bàn phía trên là chuyện đầu tư chứ không phải thuần túy để có nhà để ở. Người cầm lượng lớn vàng đi mua nhà này không phải đối tượng công nhân, người lao động đang khao khát sở hữu nhà như Chủ tịch nước đề cập.

Nếu nhân rộng mô hình này, giá nhà sẽ tăng cao do cầu tăng, làm cho ước mơ sở hữu nhà của người thu nhập trung bình càng xa hơn.

Huỳnh Mẫn