Chủ tịch Công ty TAT Law firm – Đoàn luật sư TP Hà Nội
Luật sư Trương Anh Tú, Chủ tịch Công ty TAT Law firm – Đoàn luật sư TP Hà Nội

Việc các ngân hàng thương mại sẽ liên kết với 1-2 công ty bảo hiểm, bán chéo sản phẩm nên người vay tiền không có nhiều lựa chọn: hoặc vay tiền tại Ngân hàng đồng thời mua bảo hiểm hoặc tìm Ngân hàng khác. Nhưng hầu như Ngân hàng nào cũng áp dụng quy định này, thành ra người vay đành “chịu trận”, dẫn đến tình trạng “ép” khách hàng phải mua bảo hiểm cháy nổ khi ký các Hợp đồng tín dụng vay tiền. Trong khi đó, mặc dù qui định Bảo hiểm cháy nổ là bắt buộc đối với các tổ chức cá nhân khi đầu tư, sử dụng nhà chung cư theo Nghị định số 23/2018/NĐ-CP ngày 23 tháng 02 năm 2018 của Chính phủ. Theo đó, về trách nhiệm đóng phí bảo hiểm cháy nổ hàng năm đối với “cơ quan, tổ chức, cá nhân có cơ sở nguy hiểm về cháy, nổ phải mua bảo hiểm cháy nổ bắt buộc tại các Doanh nghiệp bảo hiểm kinh doanh nghiệp vụ bảo hiểm, cháy nổ”.

Như vậy, căn cứ qui định trên nếu Dự án chung cư vẫn do Chủ đầu tư sở hữu thì chủ đầu tư phải có trách nhiệm mua bảo hiểm cháy nổ. Nếu người mua chung cư đã được chuyển quyền sở hữu chung cư thì trách nhiệm lúc này mới thuộc về người mua.

Hợp đồng bảo hiểm cháy nổ cho căn hộ chung cư được ngân hàng bán kèm khi vay tiền. Ảnh-Vnexpress
Hợp đồng bảo hiểm cháy nổ cho căn hộ chung cư được ngân hàng bán kèm khi vay tiền. Ảnh-Vnexpress

Đối chiếu với trường hợp Ngân hàng “đẩy” khách hàng vào tình thế lựa chọn mua là không phù hợp với qui định của pháp luật, ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của khách hàng khi khách hàng chưa là chủ sở hữu căn hộ chung cư nên chưa thể phát sinh trách nhiệm bắt buộc phải đóng bảo hiểm cháy nổ.

Hơn nữa, dưới góc độ bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, khách hàng có quyền lựa chọn việc mua bảo hiểm ở Công ty bảo hiểm khác chứ không phải là đơn vị bảo hiểm đã có liên kết với khách hàng có sự chỉ định của Ngân hàng theo qui định tại khoản 3 Điều 8 Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2010 về quyền “ Lựa chọn hàng hóa, dịch vụ, tổ chức cá nhân kinh doanh hàng hóa dịch vụ theo nhu cầu, điều kiện thực tế của mình; quyết định tham gia hoặc không tham gia giao dịch và các nội dung thỏa thuận khi tham gia với tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa dịch vụ”.

Bên cạnh đó, qui định pháp luật hiện hành đối với các Ngân hàng không có qui định bắt buộc bên vay phải mua bảo hiểm tín dụng. Do đó, việc khách hàng mua thêm bảo hiểm tín dụng đối với khoản vay là thỏa thuận giữa Ngân hàng và khách hàng trên cơ sở ý chí tự nguyện của hai bên. Hợp đồng tín dụng giữa Ngân hàng và khách hàng và Hợp đồng bảo hiểm giữa khách hàng và doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm là hai giao dịch hoàn toàn độc lập với nhau. Phí bảo hiểm là một trong những thỏa thuận riêng giữa khách hàng và đơn vị kinh doanh bảo hiểm.

Trong trường hợp Ngân hàng làm đại lý bảo hiểm cho Doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm thì Ngân hàng chỉ thực hiện thu phí bảo hiểm theo ủy quyền của Doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm. Do đó, hành vi “ép” khách hàng mua bảo hiểm khi vay tín dụng của Ngân hàng có dấu hiệu vi phạm pháp luật cạnh tranh, đẩy khách hàng vào tình thế phải mua bảo hiểm chỉ định, ảnh hưởng trực tiếp cạnh tranh với các công ty kinh doanh bảo hiểm khác trên thị trường.

Việc mua hiểm đối với tài sản là cần thiết để dự phòng các trường hợp rủi ro gây tổn thất đến tài sản của khách hàng. Tuy nhiên, nếu ép buộc khách hàng phải mua bảo hiểm của chính Ngân hàng cho vay là không hợp lý và thể hiện quan hệ tín dụng không phù hợp, bất bình đẳng đối với khách hàng.