Nhưng thời gian qua đi, nhiều khu tập thể đã xuống cấp. Thành phố đang có chủ trương cải tạo, xây mới để đảm bảo an toàn và nâng cao chất lượng sống. Và điều nhiều người băn khoăn nhất: “Liệu sau này có còn nhà không?”

Câu trả lời là có cơ chế rõ ràng để bảo vệ quyền lợi. Theo chính sách cải tạo chung cư cũ, người dân có sổ đỏ hợp pháp sẽ được:

- Bố trí tái định cư tại chỗ hoặc gần khu vực cũ

- Diện tích căn hộ mới thường không thấp hơn diện tích cũ, thậm chí được hỗ trợ hệ số K để tăng diện tích

- Trường hợp không muốn ở lại có thể nhận tiền đền bù theo giá thị trường

- Trong thời gian xây dựng còn được hỗ trợ tiền thuê nhà tạm cư

Thực tế tại nhiều dự án cải tạo như khu Giảng Võ hay Nguyễn Công Trứ, người dân sau khi bàn giao đã được quay về ở trong những tòa nhà mới khang trang hơn, tiện nghi hơn rất nhiều.

Vậy nên, tập thể không phải là “mua rồi mất”, mà là một dạng tài sản có câu chuyện riêng: vừa để ở, vừa có thể kỳ vọng vào giá trị tăng thêm khi quy hoạch.

Ai cần một chốn an cư giữa lòng thành phố, tài chính vừa phải thì tập thể vẫn là lựa chọn đáng cân nhắc.
Còn nếu không phù hợp, thì cũng chẳng cần phải lăn tăn quá nhiều… mỗi người một nhu cầu, một bài toán riêng thôi.

Câu chuyện cải tạo, vốn được xem như “cửa sáng” cho loại hình này. Những khu như Khu tập thể Giảng Võ hay Khu tập thể Nguyễn Công Trứ thường được đem ra làm ví dụ cho viễn cảnh sau cải tạo: nhà mới, tiện nghi hơn, giá trị tài sản cũng tăng lên. Về mặt chính sách, người có quyền sở hữu hợp pháp sẽ được đảm bảo tái định cư, có thể ở lại hoặc nhận đền bù, trong thời gian xây dựng còn được hỗ trợ chỗ ở tạm, nghe rất hợp lý và cũng đúng là có cơ sở.

Tuy nhiên, nếu nhìn kỹ thì đây không phải là một phép toán đơn giản mua hôm nay, chờ ngày mai đổi đời. Cải tạo chung cư cũ là câu chuyện kéo dài nhiều năm, liên quan đến lợi ích của rất nhiều bên, từ cư dân, chủ đầu tư cho đến quy hoạch đô thị, nên không phải cứ có chủ trương là sẽ triển khai ngay, cũng không phải khu nào cũng đi nhanh như nhau.

Vì vậy, nếu mua tập thể chỉ với kỳ vọng một ngày nào đó được đập đi xây lại rồi giá trị tăng vọt, thì đó là một quyết định mang nhiều yếu tố… cầu may hơn là đầu tư. Ngược lại, nếu nhìn nó đúng bản chất là một lựa chọn ở thực, với lợi thế lớn nhất là vị trí trung tâm và mức tài chính dễ tiếp cận hơn so với chung cư mới, thì lại là một phương án khá hợp lý cho nhiều người.

Nói cho gọn lại, tập thể không phải là “mua rồi mất”, nhưng cũng không phải là “mua là thắng”, nó chỉ đơn giản là một loại tài sản có bối cảnh riêng, ưu nhược điểm rõ ràng, và phù hợp với những người hiểu mình đang cần gì. Nếu cần một chỗ ở ổn định trong nội đô, chấp nhận đánh đổi về tiện nghi để lấy vị trí, thì có thể cân nhắc; còn nếu không phù hợp, thì cũng chẳng cần phải lăn tăn quá nhiều, vì thị trường này chưa bao giờ thiếu lựa chọn, chỉ thiếu người quyết định rõ ràng mình muốn gì.