Cũng như nhiều người, mình từng có tâm lý buông xuôi, coi đó là sự đen đủi bất khả kháng và bỏ bẵng nó ra khỏi đầu trong nhiều năm liền. Kết quả là mình phải nhận một phương án đền bù vô cùng thiệt thòi và không thể đảo ngược do thời điểm đó đã quá muộn (cả khu chỉ còn 2-3 hộ chưa ký phương án).
• Vậy thay vì buông xuôi, chúng ta có thể làm gì để giảm thiểu thiệt hại và sớm ổn định cuộc sống? Dưới đây là những kinh nghiệm đúc kết từ bản thân mình:
1. Chủ động tìm hiểu thông tin: Hãy tìm đọc ngay các tài liệu, luật và quy định liên quan đến dự án cũng như hoạt động bồi thường, giải phóng mặt bằng (GPMB). Việc nắm vững thông tin sẽ giúp bạn biết mình đang bị thiệt thòi ở đâu và Ban bồi thường đã làm đúng quy định hay chưa.
2. Đoàn kết và lên tiếng: Tích cực trao đổi, tham gia các hoạt động đòi hỏi quyền lợi chính đáng. Tiếng nói của người dân luôn có sức nặng, nhất là khi có sự đoàn kết đông đảo. Mình từng chứng kiến những dự án phải tăng mức đền bù sau khi người dân quyết liệt lên tiếng bảo vệ quyền lợi.
3. Trang bị kiến thức Bất động sản (BĐS): Hãy tìm hiểu những kiến thức cơ bản về BĐS để tự đánh giá được vị trí và giá trị của nhà đất tái định cư. Điều này giúp ích rất nhiều trong quá trình đàm phán và đấu tranh.
4. Tối ưu hóa thủ tục pháp lý: Thực hiện ngay các thủ tục pháp lý để tăng quyền lợi đền bù (nếu thời điểm dự án cho phép). Nếu đất đủ điều kiện tách sổ, hãy phân nhỏ tối đa, vì mỗi căn nhà trên đất có thể tương đương với một suất tái định cư. Nếu là đất trống, hãy dựng ngay nhà cấp 4 và nhập hộ khẩu về đó càng sớm càng tốt.
5. Cẩn trọng khi đặt bút ký: Tuyệt đối không ký bất kỳ giấy tờ nào từ Chính quyền hoặc Ban bồi thường/GPMB khi chưa tham vấn ý kiến của cư dân xung quanh hoặc luật sư có chuyên môn.
6. Theo sát tình hình địa phương: Nếu bạn ở xa hoặc đang cho thuê nhà trong khu vực bị quy hoạch, hãy cố gắng chuyển về ở hoặc thường xuyên qua lại để cập nhật tin tức từ hàng xóm. Việc vắng mặt sai thời điểm có thể làm bạn mất đi quyền lợi (ví dụ: vắng mặt lúc công an khu vực xuống xác minh nhân khẩu).
7. Chú ý phần diện tích còn lại: Nếu nhà bạn chỉ bị giải tỏa một phần, hãy kiểm tra xem diện tích còn lại có đủ tiêu chuẩn để cấp Giấy phép xây dựng (GPXD) mới hay không. Nếu không đủ, hãy chủ động gia cố, sửa chữa để phần nhà còn lại vẫn sử dụng được với đầy đủ số tầng. Bởi lẽ, trong quá trình dự án phá dỡ phần bị thu hồi, kết cấu nhà cũ có thể bị sập hoặc hư hỏng nặng; lúc đó bạn không thể sửa chữa, mà cũng chẳng thể xây mới do không đủ điều kiện cấp phép.
8. Điều cuối cùng, hãy BIẾT ĐỦ: Khi sự đấu tranh đã mang lại kết quả và phương án đền bù được phần lớn người dân đồng thuận, bạn nên học cách chấp nhận thực tế. Hãy hợp tác với Ban bồi thường/GPMB để sớm nhận đền bù, nhận suất tái định cư và nhanh chóng ổn định cuộc sống. Nếu cố chấp chống đối, bạn có thể bị cưỡng chế phá dỡ hoặc rơi vào vòng xoáy kiện tụng kéo dài, tốn kém thời gian công sức mà mức đền bù nhận được chưa chắc đã cao hơn phương án cũ.
Mong rằng những chia sẻ này sẽ giúp ích cho những ai đang ở trong hoàn cảnh tương tự!
Hồ Tuấn Quang
(Một cựu cư dân từng bị giải tỏa làm đường Văn Cao - Hồ Tây)