Mới đây đọc cái tâm sự của một đồng nghiệp mà thấy hình bóng mình trong đó, vừa thương vừa buồn cười:
Hai căn nhà cũ xây cách đây mấy chục năm, kết cấu đã xuống cấp, dầm – cột – sàn lệch nhau bét nhè. Mẹ muốn đập thông hai căn làm một. Đã dùng hết vốn liếng chuyên môn để giải thích, thậm chí ngồi cặm cụi dựng hẳn bản vẽ 3D trực quan sinh động để chứng minh đập như thế là nguy hiểm, là phá hoại kết cấu...
Trông có chán không?
Nhưng không! Mẹ không thèm xem bản vẽ, cũng chẳng thèm nghe con phân tích. Mẹ chốt hạ một câu rồi nhấc điện thoại gọi ngay mấy ông thợ vườn ngoài đường vào... đập luôn!
Thực ra, đây không phải chuyện riêng của ngành xây dựng. Bác sĩ về nhà khuyên bố mẹ uống thuốc theo đơn thì bị gạt đi để nghe bà hàng xóm uống lá cây. Chuyên gia tài chính về khuyên mẹ đừng gửi tiền linh tinh thì mẹ lại tin mấy lời "đầu tư bao lời" của mấy em đa cấp.
Trong mắt phụ huynh, chúng ta dù có là KTS trưởng, là chuyên gia này nọ thì vẫn mãi là cái đứa cởi trần tắm mưa ngày nào. Cái tâm lý "mày do tao sinh ra, tao đẻ ra mày chứ mày đẻ ra tao đâu" nó cắm sâu vào tiềm thức rồi.
Thành ra, năng lực chuyên môn của mình bị gạt sang một bên, nhường chỗ cho cái gọi là "kinh nghiệm sống mấy chục năm" của phụ huynh.
Góc nhìn kỹ thuật: Cái giá của sự "liều mạng" trong sửa chữa nhà cũ
Nói vui thì vui, nhưng đứng ở góc độ nghề nghiệp, việc đập thông hai căn nhà cũ lệch kết cấu là một mối nguy hiểm sát sạt:
Nhà cũ không có bản vẽ kết cấu: Xây từ thời xưa chủ yếu làm theo kinh nghiệm, bê tông cốt thép đã lão hóa. Việc đập nhầm vào tường chịu lực hay dầm chính có thể gây nứt trần, sụt sàn, thậm chí là sập cục bộ.
Độ lệch cốt sàn và dầm: Hai căn xây ở hai thời điểm khác nhau sẽ có hệ chịu lực hoàn toàn độc lập. Đập thông ra không chỉ mất thẩm mỹ (sàn nhấp nhô, trần giật cấp vô lý) mà còn làm thay đổi sơ đồ chịu lực nguyên bản của cả hai nhà.
Mấy ông thợ vườn: Mấy bác thợ nhận việc theo kiểu "chủ bảo đập đâu thì gõ đó", cứ có tiền công là phang, đến lúc xảy ra sự cố nứt nhà, nghiêng tường thì... lặn mất tăm.
Rút ra bài học gì cho dân trong nghề?
Sau vài lần "xước xát" tâm hồn vì cố gắng làm chuyên gia trong chính gia đình mình, em nghiệm ra một nguyên tắc xương máu: Khi muốn tư vấn cho người nhà, hãy dùng "bên thứ ba"!
Nói trực tiếp mẹ không nghe đâu. Lần sau có việc, các bác cứ nhờ một ông bạn đồng nghiệp (càng đứng tuổi, nhìn càng uy tín càng tốt) đóng vai "chuyên gia đầu ngành" đến nhà chơi, phán cho một câu. Đảm bảo phụ huynh nghe gật gù tắp lự! Hoặc nếu cần, cứ để mấy ông thợ đến báo giá thật cao rồi vẽ ra kịch bản rủi ro, tự khắc phụ huynh sẽ xót tiền mà chịu ngồi lại nghe phân tích.
Bố mẹ đôi khi không sai về tình, nhưng lại rất liều về lý. Làm con (lại còn làm nghề) thì vừa thương, vừa giận, mà nhiều lúc chỉ biết lắc đầu ngao tớn. Chịu thôi các bác ạ, dao sắc không gọt được chuôi, thôi thì đành đứng rình sẵn gạch vữa để "chữa cháy" chứ biết sao giờ!