Đó là ý kiến của đại biểu Trần Văn Lâm (Phó trưởng đoàn Bắc Giang) khi trả lời báo chí bên lề hành lang Quốc hội.

Theo ông Lâm, tính chất giữa nhà ở xã hội và nhà ở thương mại chưa rạch ròi. “Vì chưa rạch ròi nên chỉ sau một thời gian ngắn đầu tư xây dựng, nhà ở xã hội lại biến thành nhà ở thương mại khi có một số nhà đầu tư tham gia vào thị trường này để hưởng nguồn lợi kinh tế nhất định.

Điều này khiến nhiều người không phải đối tượng được mua nhà ở xã hội cũng muốn mình được hưởng sản phẩm này, còn người thuộc đối tượng được ưu tiên lại không tiếp cận được.

Nhà ở xã hội dành cho người có thu nhập thấp sao cứ phải bán? Chúng ta nên xây khu nhà đảm bảo dịch vụ, đảm bảo chất lượng ở mức tối thiểu rồi cho người có nhu cầu đến thuê. Đến lúc nào đó người ta khỏe về kinh tế, họ sẽ trả lại nhà ở xã hội, ra mua nhà ở thương mại. Nhà cũ đó ta tiếp tục cho người khác thuê.

Cần phát triển các dải phân khúc các nhà ở xã hội từ quy mô, diện tích, mức giá để ai có nhu cầu cũng có thể mua hoặc thuê. Nhà nước phải quy hoạch, cung cấp quỹ đất, còn các doanh nghiệp tập trung đầu tư, đưa sản phẩm ra thị trường”, ông Lâm nêu quan điểm.

“Chính sách của chúng ta cũng đã rất ưu việt và cố gắng mở rộng nhằm hỗ trợ cho phát triển nhà ở xã hội, qua đó giúp người khó khăn có nhu cầu được an cư. Cụ thể, chúng ta đã có chính sách hỗ trợ về đất đai, rồi hỗ trợ doanh nghiệp, người khó khăn về nguồn vốn. Nhưng chúng ta cũng phải nhìn nhận gốc rễ của vấn đề xem vì sao không ra được sản phẩm nhà ở xã hội trong khi nhu cầu rất lớn". - Dẫn chia sẻ của đại biểu Trần Văn Lâm (Phó trưởng đoàn Bắc Giang) trên VTCNews.

Phát biểu của ông Lâm như một lời chất vấn: Liệu chúng ta có đang nhầm lẫn giữa hỗ trợ an cư và trao quyền sở hữu tài sản giá rẻ? Việc “bán” NOXH, dù có điều kiện, vẫn tạo ra nguy cơ lớn về đầu cơ trá hình và sang nhượng không đúng đối tượng.

Cho thuê – giải pháp đúng, nhưng không dễ làm

Chuyển NOXH sang hình thức chỉ cho thuê mang đến nhiều ưu điểm: Ngăn chặn đầu cơ; không thể mua đi bán lại; Giữ quỹ nhà ổn định: khi người thuê không còn nhu cầu, nhà được hoàn trả để tiếp tục phục vụ người khác; Thúc đẩy công bằng xã hội: tránh việc người có điều kiện chen ngang vào hàng ưu đãi.

Tuy nhiên, đây không phải con đường bằng phẳng khi tâm lý sở hữu nhà sâu sắc trong văn hóa Việt Nam khiến nhiều người không mặn mà với thuê dài hạn. Còn chủ đầu tư tư nhân e ngại vì biên lợi nhuận thấp, thu hồi vốn chậm. Cơ chế hỗ trợ và vận hành còn thiếu minh bạch, rườm rà, chưa tạo được niềm tin cho cả người dân lẫn doanh nghiệp.

Góc nhìn cá nhân: Nên mạnh dạn thử mô hình kết hợp

Việc "chỉ cho thuê" NOXH là hướng đi đúng về nguyên lý, nhưng nếu áp dụng cứng nhắc, có thể tạo ra sự phản ứng từ người dân – những người luôn mơ ước có một mái nhà thuộc sở hữu của chính mình.

Giải pháp nên là phân định rõ ràng các phân khúc: 

- NOXH cho thuê: dành cho người thu nhập rất thấp, không có khả năng tích lũy để mua nhà.

- NOXH thuê – mua có điều kiện: dành cho người có thu nhập thấp nhưng ổn định, có khả năng trả góp. Ràng buộc thời gian sở hữu, chuyển nhượng chặt chẽ.

- Nhà ở thương mại giá rẻ: do thị trường điều tiết, nhưng Nhà nước cần hỗ trợ thủ tục, đất sạch, lãi suất vay để tạo nguồn cung thực sự hiệu quả.

Đừng để NOXH lạc lối

Bản chất của NOXH là công cụ an sinh, không phải hàng hóa đầu tư. Việc cho thuê thay vì bán có thể là một cách giữ vững tinh thần đó, nhưng không thể thiếu giải pháp đồng bộ về chính sách ưu đãi, quản lý quỹ nhà và thay đổi tư duy sở hữu nhà của người dân.

Nhà nước cần mạnh tay hơn trong kiểm soát, minh bạch hóa quá trình xét duyệt đối tượng thụ hưởng và đồng thời phải khơi thông dòng vốn, cơ chế ưu đãi đủ hấp dẫn để doanh nghiệp không quay lưng với NOXH.