Nghe giá xong tôi chỉ nghĩ: “Không biết vài chục năm nữa mình có đủ tiền mua không, hay lúc đấy con cháu phải mở room tín dụng cho ông bà?” 😂
Nhưng đùa vậy thôi, cái đáng nói ở đây lại không nằm ở chuyện giá đắt hay rẻ. Bất động sản tâm linh thực ra không giống mua một căn chung cư hay một mảnh đất ở. Cái tên “bất động sản” nghe thì rất quen, nhưng quyền của người mua đến đâu lại là chuyện phải đọc thật kỹ.
Nhiều người nghĩ bỏ tiền tỷ ra là sở hữu một mảnh đất vĩnh viễn cho người thân. Nhưng thực tế "BĐS tâm linh" hiện tại chưa có địa vị pháp lý độc lập trong Luật Đất đai. Nó chủ yếu là tên gọi thị trường cho các khu nghĩa trang, công viên an lạc, cơ sở hỏa táng hay nơi lưu giữ tro cốt. Số tiền lớn bạn bỏ ra không thuần túy là tiền mua đất, mà là tổng hòa của: tiền đất + chi phí hạ tầng, cảnh quan + phí dịch vụ chăm sóc, quản lý lâu dài. Tách bạch ra thì quyền của người mua khác hoàn toàn so với việc cầm một sổ đỏ đất ở thông thường.
Một sản phẩm vốn để phục vụ nhu cầu an táng thiết thực lại đang có nguy cơ bị biến thành tài sản đầu tư. Khi xuất hiện giao dịch thứ cấp, tâm lý sợ khan hiếm bị đẩy lên, tạo ra các cơn sóng thổi giá. Đến khi giá thị trường vọt lên quá cao so với giá trị sử dụng thực tế, người mua sau cùng sẽ là người gánh rủi ro lớn nhất. Chưa kể, nghĩa trang là loại đất đặc thù. Một khi đã quy hoạch thành nghĩa trang quy mô lớn thì sau này muốn chuyển sang mục đích khác cũng đâu phải chuyện đơn giản.
Thế nên nếu thị trường phát triển quá nhanh chỉ vì tâm lý “mua trước một chỗ cho yên tâm”, nhưng quỹ đất lại được phân bổ quá nhiều cho một nhu cầu chưa được tính toán kỹ, về lâu dài cũng có thể thành bài toán khó.
Mà nhu cầu này lại chẳng giống nhu cầu mua nhà. Nhà thì nhìn dân số, thu nhập, giá cả, vị trí, hạ tầng… còn nơi an nghỉ lại dính thêm đủ thứ: phong tục, tập quán, hướng, địa thế, khoảng cách, quan niệm của từng gia đình.
Có khu quy hoạch rất đẹp, rất bài bản nhưng người dân không thích vì “không hợp”. Ngược lại, có nơi chẳng cần quảng cáo quá nhiều nhưng vì có yếu tố văn hóa, lịch sử hoặc tâm linh đặc biệt thì người ta vẫn sẵn sàng trả giá cao.
Thế nên bảo lấy công thức cung - cầu thông thường ra để tính thị trường này, tôi thấy cũng không đơn giản.
Và có một chuyện nữa tôi nghĩ càng phải cảnh giác: đầu cơ, thổi giá. BĐS nào có nhu cầu, có sự khan hiếm và có khả năng tạo chênh lệch giá thì đều có nguy cơ xuất hiện đầu cơ. Bất động sản tâm linh cũng không ngoại lệ.
Ban đầu người ta mua để lo chuyện an nghỉ cho gia đình. Nhưng nếu sau này xuất hiện giao dịch thứ cấp, rồi bắt đầu có người mua vì nghĩ “chỗ này hiếm”, “vị trí đẹp”, “sau này tăng giá”... Thì một sản phẩm vốn sinh ra để phục vụ nhu cầu an táng rất dễ bị kéo sang câu chuyện đầu tư.
Đến lúc ấy, giá trị thực để sử dụng và giá thị trường có khi cách nhau một đoạn khá xa.
Tôi nghĩ BĐS tâm linh không phải không có nhu cầu. Ngược lại, đây là nhu cầu có thật và tương đối ổn định. Khi đô thị hóa nhanh, quỹ đất ngày càng hạn chế, những mô hình nghĩa trang tập trung, công viên nghĩa trang, hỏa táng, lưu giữ tro cốt... hoàn toàn có lý do để phát triển.
Nhưng càng là một loại tài sản đặc thù thì càng cần rõ ràng. Rõ cái gì được mua. Rõ quyền của người mua. Rõ đất bao nhiêu, dịch vụ bao nhiêu. Rõ ai quản lý, quản lý trong bao lâu. Và rõ sau khi bỏ vài trăm triệu hay cả tỷ đồng thì người mua thực sự có quyền gì.
Chứ nghe chữ “bất động sản”, nhìn giá vài trăm triệu đến cả tỷ rồi mặc định rằng mình vừa mua được một tài sản có đầy đủ quyền như đất ở thì... hơi vội. BĐS bình thường đã phải soi pháp lý rất kỹ rồi. BĐS tâm linh thì tôi nghĩ càng không thể chỉ nhìn mỗi cái giá và một chữ “sở hữu”. 😅
Nói thiệt, trải qua đủ thứ sóng gió chuyện tiền bạc, tui rút ra một điều: Chuyện tâm linh là để tích đức, tích hiếu, chứ không phải để tích trữ sinh lời hay lướt sóng!
Đừng để tâm lý sợ hãi hay mấy lời thêu dệt "khan hiếm" làm mình mờ mắt rồi vứt tiền tỷ vào những thứ pháp lý còn mờ mịt. Thời đại bây giờ văn minh rồi, sau này xu hướng hỏa táng, gửi tro cốt vào chùa hay các tháp lưu niệm vừa sạch sẽ, vừa nhẹ nhàng cho con cháu, mà chi phí chỉ bằng một phần nhỏ.
Sống đã mệt mỏi với tiền bạc lắm rồi, lúc nhắm mắt xuôi tay thì thôi chọn cách nào nhẹ nhàng nhất cho cả người đi lẫn người ở lại. Cứ lo sống đàng hoàng, chăm sóc con cái tử tế, tích lũy tài sản cho lúc đang thở đã. Còn cái "resort vĩnh hằng" kia hả? Tới đâu hay tới đó, chứ chạy theo sóng đất tâm linh bây giờ có khi tiền mất mà "tâm" lại chẳng thấy "an" tí nào đâu!