Lý do nghe cũng khá “logic”: khách để lại rác, bát đũa chưa rửa và đồ cá nhân chưa dọn gọn. Thế là tranh cãi bắt đầu.

Phía khách thì bức xúc. Họ cho rằng phí vệ sinh lẽ ra phải nằm trong giá phòng hoặc ít nhất phải được nói rõ ngay từ lúc đặt phòng. Đi nghỉ mà đến lúc trả phòng lại bị tính thêm tiền vì… chưa rửa bát thì cảm giác hơi giống bị úp sọt.

Còn phía homestay thì giữ quan điểm rất cứng: khách dùng bếp thì phải rửa bát, dùng phòng thì phải dọn gọn, đó là chuyện hiển nhiên. Nghe qua thì cả hai bên đều có lý.

Nhưng càng nghĩ tôi càng thấy câu chuyện này khá thú vị, vì nó chạm đúng một cái ranh giới rất mỏng trong ngành lưu trú: đâu là dịch vụ, đâu là trách nhiệm của khách. Tôi từng ở khá nhiều homestay, từ Đà Lạt, Hội An cho đến mấy căn Airbnb ở nước ngoài. Và có một điều khá rõ: mỗi nơi có một “luật chơi” khác nhau.

Có chỗ cực kỳ thoải mái. Khách chỉ cần xách vali đi, còn lại cứ để nguyên, đội dọn phòng xử lý hết.

Nhưng cũng có những homestay kiểu “nhà chung”, nơi chủ nhà mong khách giữ phòng gọn gàng như ở nhà mình. Tức là ăn xong thì rửa bát, rác thì bỏ đúng chỗ.

Thực ra điều đó không sai. Vấn đề nằm ở chỗ có nói rõ từ đầu hay không.

Đi thuê phòng mà đến cuối mới biết có “luật phụ” thì cảm giác nó giống như đi ăn nhà hàng xong mới biết… khăn giấy tính tiền riêng vậy.

150 nghìn thật ra không phải số tiền lớn. Nhưng cảm giác bị thu thêm một khoản không được thông báo trước mới là thứ khiến người ta khó chịu.

Tôi nhớ có lần đi du lịch với mấy người bạn, tụi tôi thuê một căn homestay khá đẹp. Trước khi nhận phòng, chủ nhà gửi hẳn một file nội quy khá chi tiết: dùng bếp xong nhớ rửa bát, không hút thuốc trong phòng, rác phải bỏ vào thùng phân loại. Đọc xong thì ai cũng biết trước, nên ở cũng rất thoải mái. Đến lúc trả phòng tụi tôi còn chủ động dọn dẹp một chút cho lịch sự.

Tức là khi quy định rõ ràng ngay từ đầu, mọi chuyện thường rất dễ chịu. Còn nếu không nói trước, thì dù quy định có hợp lý đến đâu, khách cũng dễ cảm thấy mình bị “phạt”.

Câu chuyện ở Ninh Bình cũng phản ánh một vấn đề lớn hơn của mô hình homestay ở Việt Nam hiện nay. Rất nhiều người mở homestay theo kiểu nửa dịch vụ – nửa nhà ở cá nhân.

Chủ nhà vẫn giữ tâm lý “khách đến ở nhà mình thì phải giữ gìn”, trong khi khách lại nghĩ “tôi đã trả tiền thì đây là dịch vụ”. Hai góc nhìn đó va vào nhau, và thế là tranh cãi.

Có người bênh homestay, nói rằng khách ở bẩn thì bị tính phí vệ sinh là đúng. Nhưng cũng có nhiều người phản biện: đã kinh doanh lưu trú thì phải chấp nhận chi phí dọn phòng. Vậy đâu là cách giải quyết hợp lý?

Một anh bạn tôi làm quản lý chuỗi homestay từng nói: “Nếu đã làm dịch vụ thì phải minh bạch ngay từ đầu. Đừng để khách phát hiện luật sau khi check-out.” Tức là nếu có phụ phí vệ sinh, cứ ghi rõ trong mô tả phòng. Nếu khách không rửa bát sẽ bị tính phí, cũng ghi luôn.

Thậm chí nhiều homestay ở nước ngoài còn để bảng rất rõ: cleaning fee bao nhiêu, extra cleaning fee nếu phòng quá bẩn là bao nhiêu. Minh bạch từ đầu thì ai thấy hợp thì đặt phòng. Không hợp thì thôi.

Còn với khách du lịch, tôi cũng rút ra một kinh nghiệm khá đơn giản sau nhiều lần thuê homestay: đừng bao giờ bỏ qua phần “house rules”. Nhiều người đặt phòng chỉ nhìn hình đẹp và giá rẻ, nhưng không đọc nội quy. Đến lúc phát sinh chuyện mới thấy phiền.

Vì cuối cùng, đi du lịch ai cũng muốn nghỉ ngơi. Không ai muốn kỳ nghỉ của mình biến thành… buổi tranh cãi vì một chồng bát chưa rửa. 150 nghìn thật ra không đáng bao nhiêu. Nhưng câu chuyện này lại gợi ra một câu hỏi khá thú vị: Khi đi homestay, bạn đang thuê một dịch vụ lưu trú, hay đang mượn tạm một căn nhà và phải sống theo luật của chủ nhà?

Có lẽ câu trả lời nên được nói rõ… trước khi khách bấm nút đặt phòng.