Trong một số trường hợp, căn hộ đã bán và bàn giao nhưng sau đó cơ quan quản lý mới phát hiện người mua không đủ điều kiện, buộc doanh nghiệp phải thu hồi nhà và xử lý lại toàn bộ hợp đồng.

⚠️ Cơ chế hậu kiểm tạo rủi ro cho chủ đầu tư

Theo cơ chế hiện nay, doanh nghiệp là đơn vị trực tiếp tiếp nhận hồ sơ, ký hợp đồng và bàn giao căn hộ cho khách hàng. Tuy nhiên, việc xác minh điều kiện mua nhà thường được cơ quan quản lý thực hiện sau đó thông qua quy trình hậu kiểm. Nếu phát hiện người mua không đủ điều kiện, doanh nghiệp phải chấm dứt hợp đồng, thu hồi căn hộ và xử lý lại các vấn đề tài chính, dù sai sót có thể không xuất phát từ phía chủ đầu tư.

📑 Thủ tục phức tạp, hồ sơ xét duyệt kéo dài

Các doanh nghiệp cho biết quy trình xét duyệt hồ sơ mua nhà ở xã hội hiện vẫn khá phức tạp và thiếu thống nhất giữa các địa phương. Việc tiếp nhận và kiểm tra hồ sơ đôi khi diễn ra chậm, khiến người dân khó tiếp cận nhà ở và đồng thời tạo ra những kẽ hở để môi giới hoặc trung gian lợi dụng trục lợi.

💻 Thiếu hệ thống dữ liệu đồng bộ

Một khó khăn khác là chưa có hệ thống dữ liệu tập trung để xác minh thông tin người mua. Điều này khiến cơ quan tiếp nhận hồ sơ gặp khó trong việc kiểm tra điều kiện của người đăng ký, còn người dân cũng khó tiếp cận thông tin về dự án, chủ đầu tư hay tiêu chí mua nhà.

📊 Áp lực hồ sơ lớn tại các dự án nhà ở xã hội

Tại nhiều dự án, số lượng hồ sơ đăng ký mua nhà thường cao gấp nhiều lần nguồn cung. Chủ đầu tư vừa phải tiếp nhận hồ sơ, tổ chức bốc thăm lựa chọn khách hàng, vừa phải làm việc với các cơ quan thanh tra và kiểm tra trong quá trình xét duyệt. Điều này tạo áp lực lớn cho doanh nghiệp và có thể làm chậm tiến độ triển khai dự án.

💡 Doanh nghiệp đề xuất thay đổi quy trình xét duyệt

Để giảm rủi ro, nhiều doanh nghiệp đề xuất cơ quan quản lý nên trực tiếp đứng ra xét duyệt đối tượng mua nhà ngay từ đầu. Về lâu dài, có thể xây dựng cơ sở dữ liệu chung về người đủ điều kiện mua nhà ở xã hội, tích hợp trên nền tảng định danh điện tử VNeID. Khi đó doanh nghiệp chỉ cần tra cứu danh sách đã được xác nhận và tiến hành ký hợp đồng.

💰 Bài toán giá bán cũng chưa dễ giải

Ngoài thủ tục, việc xác định giá bán nhà ở xã hội cũng là vấn đề khiến nhiều dự án gặp khó. Nếu giá bán quá thấp, doanh nghiệp khó bù đắp chi phí đầu tư; nhưng nếu giá cao hơn lại có thể vướng mắc trong quá trình thẩm định và phê duyệt. Chính vì vậy, không ít dự án dù đã xây dựng gần xong vẫn chưa thể mở bán vì chưa xác định được mức giá chính thức.

📉 Cần cơ chế minh bạch hơn để thúc đẩy thị trường

Các chuyên gia cho rằng để nhà ở xã hội phát triển hiệu quả, cần đơn giản hóa thủ tục, tăng cường số hóa dữ liệu và minh bạch thông tin về dự án cũng như điều kiện mua nhà. Điều này không chỉ giúp người dân dễ tiếp cận nhà ở mà còn giảm rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp, tạo điều kiện để nguồn cung nhà ở xã hội được phát triển bền vững hơn.