Các ống dẫn khí trong một số tòa nhà cũ kết nối các phòng tắm của các căn hộ khác nhau mà không khí có thể lưu thông trực tiếp từ nhà này sang nhà kia. Năm 1975, các quy định về xây dựng được thông qua ở Tây Ban Nha đã thay đổi hệ thống này, nhưng trong các tòa nhà cũ - 37,7% trong số những tòa nhà hiện có ngày nay - nơi phòng tắm thiếu cửa sổ thông gió, nhiều khả năng hệ thống thông gió cho phép không khí lưu thông từ căn hộ này sang căn hộ khác với chỉ có lưới tản nhiệt bằng cách chắn.

Trong các tòa nhà này, việc mở cửa ra vào hoặc cửa sổ, sử dụng quạt thông gió của nhà bếp và sự thay đổi nhiệt độ giữa hai căn hộ đều tạo ra một luồng không khí chuyển động liên tục. Chỉ trong năm phút, tất cả không khí từ phòng tắm này có thể truyền sang phòng tắm khác qua các ống dẫn khí nếu chúng không được lắp bộ lọc hoặc các thiết bị khác để ngăn không khí xâm nhập vào.

Lực hút do quạt hút nhà bếp tạo ra có thể tái tạo 100% không khí trong căn hộ rộng 100 mét vuông trong 100 phút. Nếu cửa sổ được đóng trong các tòa nhà có ống dẫn khí cũ, không khí “mới” này sẽ đến từ một hoặc nhiều căn hộ lân cận.

Một nghiên cứu dịch tễ học tại một tòa nhà ở Seoul, Hàn Quốc, nơi có tám người nhiễm Covid-19 trong năm căn hộ dùng chung hệ thống thông gió trong phòng tắm, kết luận rằng không có sự tiếp xúc nào khác giữa những người bị nhiễm ngoài giếng trời chung của họ.

Khi đại dịch tiến triển, bằng chứng cho thấy virus corona lây nhiễm trong không khí ngày càng phổ biến. Nhiều đến mức ngày càng có nhiều sự đồng thuận rằng đây là kênh phát tán virus chính yếu, thay vì thông qua bề mặt như người ta tin tưởng ban đầu. Điều này thay đổi chiến lược phòng ngừa được công nhận cho đến nay. Mặc dù vệ sinh vẫn rất quan trọng, nhưng việc thông gió còn nhiều hơn thế. Một ngôi nhà chật hẹp, không thông thoáng sẽ rủi ro hơn việc đi bộ ngoài trời. Ngay cả khi không có sự tương tác giữa các hộ gia đình, các đường thông khí của một số phòng tắm có thể lây lan virus nếu đáp ứng một số điều kiện nhất định.

Đây không phải là vấn đề nếu tòa nhà (cho dù là chung cư, khách sạn, văn phòng hoặc viện dưỡng lão) có toilet được lắp cửa sổ thông gió. Nhưng trong các tòa nhà không đáp ứng tiêu chí này, không khí có thể lưu thông tự do giữa các phòng. Các toilet được thông gió bằng một ống dẫn không gì khác hơn là một lỗ nối các đơn vị này, được ngăn cách bởi một tấm lưới tản nhiệt đơn giản.

Các tòa nhà hiện đại có "một giếng trời với một ống gió lùa cưỡng bức thẳng đứng." Nói cách khác, mỗi phòng tắm không còn cho trực tiếp vào lỗ nữa. Thay vào đó, có một đường ống phía sau lưới tản nhiệt dẫn không khí vào ống dẫn chung. Điều này không cách ly các thiết bị hoàn toàn với nhau, nhưng nó khiến không khí lưu thông tự do giữa chúng trở nên khó khăn hơn nhiều.

Các quy định thậm chí còn trở nên khó khăn hơn vào năm 2006, khi bắt buộc phải thêm một quạt hút điện trên đỉnh của lỗ thông hơi. Bằng cách này, không khí chỉ có thể thoát ra khỏi nhà qua lưới tản nhiệt chứ không thể đi vào. Nhưng David Higuera, một kỹ sư kỹ thuật công nghiệp, lưu ý rằng tiếng ồn mà chúng tạo ra có xu hướng làm phiền cư dân của các căn hộ trên tầng cao nhất và quạt hút này thường bị tắt vào ban đêm.

Để virus có thể lây truyền qua giếng trời, phải đáp ứng các điều kiện rất cụ thể. Rất khó để ước tính mức độ lây truyền qua con đường này, nhưng một số chuyên gia cho rằng nó là rất hi hữu. Manuel Ruiz de Adana, phó giáo sư tại Khoa Nhiệt động lực học Ứng dụng của Trường Kỹ thuật Đại học Córdoba, và là một chuyên gia trong nghiên cứu về sự lây truyền trong không khí của virus corona, giải thích rằng ngoài thực tế là các ống dẫn phải cũ để có đủ không khí luân chuyển, một căn hộ sẽ phải có nồng độ sol khí cao, sau đó có thể truyền từ căn hộ này sang căn hộ khác với số lượng đủ để có thể bị nhiễm khuẩn. Nồng độ khí cao thường phổ biến hơn trong những ngôi nhà thông gió kém, làm cho việc truyền không khí giữa chúng ít xảy ra hơn, nhưng không phải là không thể.

Có những trường hợp mà tất cả các bằng chứng đều chỉ ra các kênh thông gió là tác nhân lan truyền virus. Trường hợp được báo cáo rộng rãi nhất là trường hợp ở Seoul, nơi 8 ca nhiễm Covid-19 được ghi nhận trong 5 căn hộ sử dụng chung hệ thống thông gió trong phòng tắm. Các nhà điều tra kết luận rằng "không có sự tiếp xúc nào khác có thể xảy ra" giữa những người bị nhiễm bệnh ngoài ống dẫn khí chung này.

Một ví dụ có thể xảy ra là một khu chung cư ở thành phố Bilbao của xứ Basque nơi 33 người (bao gồm cả những người tiếp xúc) trong sáu căn hộ khác nhau đã bị nhiễm bệnh. Một giả thuyết khác cho rằng do thang máy. Thủ phạm khác có thể là các ống dẫn khí, vì không có liên hệ chặt chẽ giữa những người hàng xóm bị ảnh hưởng.

Và ở phía bắc thành phố Santander, vùng Cantabria, một chung cư với 97 cư dân đã phải phong tỏa vào tháng 6 vì một đợt bùng phát lan rộng giữa các căn hộ. 17 người từ 4 căn hộ khác nhau đã bị nhiễm bệnh. Tất cả các căn hộ đều có toilet cùng một giếng trời.

Nhà của kỹ sư David Higuera được kết nối với cùng một giếng trời thẳng đứng này, nhưng không thành viên nào trong gia đình ông bị nhiễm bệnh. Nhận thức được khả năng truyền không khí giữa các căn hộ và sự tồn tại của mùi hôi, anh đã lắp đặt một van cho phép không khí thoát ra khỏi phòng tắm của mình, nhưng ngăn không cho nó vào. Việc lắp đặt một van như vậy là một trong những giải pháp và nó tỏ ra hiệu quả hơn nếu phòng tắm có quạt thông gió. Một cách khác đơn giản hơn, Higuera nói, sẽ là che tạm thời lưới tản nhiệt, nhưng phương pháp này có nhược điểm là hạn chế đồng thời hệ thống thông gió của phòng tắm.

Vào tháng 7, Bộ Y tế Tây Ban Nha đã công bố các khuyến nghị về hệ thống thông gió và điều hòa không khí trong các tòa nhà để ngăn chặn sự lây lan của SARS-CoV-2. Tài liệu khuyến nghị hệ thống hút khí 24 giờ. Trong một số trường hợp hiếm hoi khi ống dẫn khí và cửa sổ cùng tồn tại trong phòng tắm, Bộ khuyến cáo nên đóng cửa sổ vì luồng không khí ngược có thể nhanh chóng đưa không khí từ các căn hộ khác vào phòng tắm.

Nếu chỉ có cửa sổ, cần mở chúng để thông gió. Tài liệu nêu rõ: “Mặc dù giải pháp này có thể tạo ra một số khó chịu do gió lùa hoặc gió lạnh, nhưng lợi ích của việc lọc sạch không khí bằng cách thông gió chéo đã được chứng minh là làm giảm tỷ lệ ô nhiễm trong phòng. “Ngay cả trong các tòa nhà có hệ thống thông gió cơ học, nên thông gió thường xuyên bằng cửa sổ.”

Ghế nhà vệ sinh: tốt hơn là nên đóng nắp xuống

Tài liệu cũng đề cập đến ô nhiễm từ bồn lavabo trong WC. Khi bồn cầu được xả nước, các bình xịt có thể được tạo ra và lưu lại trong môi trường. Một giải pháp đơn giản và hiệu quả nhất là đảm bảo đóng nắp bồn cầu khi xả nước. Nhưng có một vấn đề khác với các ống dẫn vệ sinh. Như Jaime Vilaplana, từ chuyên gia tiện ích Aliaxis, giải thích, nếu các thiết bị cũ hoặc không ở trong tình trạng tốt, chúng cũng có thể gây ra rò rỉ khí. Và đây là những ống dẫn cũng đang kết nối các căn hộ khác nhau theo chiều dọc.

Tổ chức Y tế Thế giới đã gợi ý trong một báo cáo rằng SARS (tiền thân trực tiếp nhất của coronavirus hiện nay) lây lan qua một tòa nhà ở Hồng Kông theo cách này, gây ra hơn 300 trường hợp mắc và 42 trường hợp tử vong. Điều này có thể xảy ra khi các bẫy chữ U, giữ nước ở đáy ngăn không khí lưu thông, bị khô hoặc khi thay đổi áp suất gây ra tiếng ọc ọc dẫn đến rò rỉ khí. Một lần nữa, đây có lẽ không phải là tác nhân lây truyền hàng loạt, nhưng theo Vilaplana, rủi ro từ nguồn này có thể được giảm thiểu trong phòng tắm bằng cách giữ cho bồn rửa, bồn tắm và chậu vệ sinh được đóng nắp khi không sử dụng, hạ bệ bồn cầu xuống và đảm bảo rằng bẫy chữ U không bị khô bằng cách đổ nước xuống cống thường xuyên.

Lời bàn : bài báo này chỉ nêu lên một trong các nguyên nhân có thể phát tán Covid chứ không hoàn toàn.

Còn ở Việt Nam, các toilet chung cư có 2 dạng : hút cưỡng bức tức trên trần không có chỗ thoát nhưng vẫn để quạt hút và hút có ống dẫn.

Ví dụ căn hộ Nova có thiết kế ống dẫn ra thẳng logia phơi đồ (thiết kế này rẻ nhất, ống nhựa rồi dẫn 1 đoạn ra logia máy giặt).

Còn đối với căn hộ 2 phòng ngủ, 1 logia phơi đồ, 1 balcon phòng khách thì thiết kế ống dẫn hút bếp ra logia phòng khách, cũng là rẻ nhất. Ưu điểm tất nhiên là rẻ, còn khuyết điểm là khi nhà nấu ăn thì phải đóg cửa phòng khách lại tránh nó theo gió bay ngược vào.

Ngoài ra còn có một thiết kế khác. Đó là mỗi căn hộ có 1 giếng trời cục bộ, phơi đồ và hút hơi ra giếng trời này. Nếu người ở tầng dưới dương tính, có khả năng thả virus nó bay lên theo khoảng này (nếu có).

Nguồn bài viết gốc: https://english.elpais.com/science_tech/2021-03-12/coronavirus-how-infected-air-can-flow-from-one-apartment-to-another.html?fbclid=IwAR0DX9gT-DbBl5n6DEl9JIrfR8LgsWNGHCW_sgoghTg6V0i-ocguogCEaJ0

Ken Augustus