Thú thật, bản thân mình làm doanh nghiệp, lại có cơ hội làm việc với khá nhiều ngân hàng, từ Big4 đến mấy ông nước ngoài kiểu HSBC, nên cũng có thói quen để ý mấy tín hiệu sớm của chu kỳ tài chính. Thấy con số 17% này, mình cũng ngồi ngẫm lại, phân tích thử xem nó đang nói điều gì.
Bình thường, cái lãi suất này nó chỉ lẹt đẹt tầm 2% – 5% thôi, lên đến 7% hay 10% là đã thấy "mùi" căng thẳng thanh khoản lắm rồi. Nhưng con số 17% lần này nó không còn là chuyện đùa nữa, nó cho thấy hệ thống đang có những mắt xích thực sự "khát" tiền đến cháy cổ để thanh toán các nghĩa vụ hàng ngày hoặc đáp ứng nhu cầu rút tiền của khách. Nó giống như việc bạn đang đi trên cao tốc mà bỗng dưng bình xăng báo cạn, bạn buộc phải mua xăng với giá "cắt cổ" ở một trạm dừng chân ven đường để không bị chết máy giữa chừng vậy.
Cái sự thiếu hụt thanh khoản này nó không tự nhiên mà có, mà là hệ quả của việc dòng tiền đang bị "kẹt" ở đâu đó trong nền kinh tế. Có thể tiền đang nằm chết trong các dự án bất động sản dở dang, các khoản vay dài hạn khó thu hồi, hoặc đơn giản là dòng tiền đang "chạy trốn" khỏi hệ thống ngân hàng để tìm nơi trú ẩn an toàn hơn như vàng, ngoại tệ, hay phải đi trả nợ trái phiếu và các nghĩa vụ tài chính đến hạn khác. Khi tiền trong "hồ" cạn đi mà nhu cầu tưới tiêu vẫn cao, thì việc các ngân hàng phải tranh nhau từng đồng với lãi suất trên trời là điều dễ hiểu.
Nếu cái tình trạng "khát" tiền này không sớm được dập tắt mà cứ kéo dài dai dẳng, thì anh em mình phải chuẩn bị tinh thần cho một kịch bản không mấy vui vẻ: Chu kỳ tiền rẻ đã chính thức đi vào dĩ vãng. Khi đó, việc vay vốn sẽ không còn dễ dàng và rẻ rúng như trước, tín dụng sẽ bị siết lại, và các loại tài sản vốn sống bằng "hơi thở" của đòn bẩy tài chính như bất động sản hay chứng khoán sẽ phải đối mặt với áp lực giảm giá cực lớn. Đây là quy luật tất yếu của dòng tiền: khi nguồn cung thắt lại, cái giá phải trả để sở hữu nó chắc chắn sẽ tăng lên.
Mặc dù vậy, chúng ta cũng đừng quá hoảng loạn vì hiện tại Ngân hàng Nhà nước đang phản ứng khá nhanh tay. Việc cơ quan quản lý lập tức bơm mạnh thanh khoản qua các kênh thị trường mở cho thấy hệ thống vẫn đang nằm trong tầm kiểm soát chứ chưa đến mức "vỡ trận". Tuy nhiên, dưới góc độ thực tế, việc lãi suất huy động và cho vay đang rục rịch tăng là một tín hiệu không thể ngó lơ. Lời khuyên cho những ai đang có ý định vay vốn lúc này là nên "chốt đơn" nhanh nhất có thể và hãy ưu tiên chọn những gói lãi suất cố định dài hơi, ít nhất là trên 18 tháng, để tránh cái bẫy lãi suất thả nổi có thể "ăn thịt" dòng tiền của bạn trong tương lai.
Cuối cùng, dù hy vọng đây chỉ là một cú sốc mang tính chu kỳ ngắn hạn do yếu tố mùa vụ, nhưng chúng ta vẫn cần phải hết sức thận trọng. Nếu tình trạng này kéo dài quá lâu, nó sẽ tạo thành một áp lực nợ xấu cực lớn lên nền kinh tế và khiến những người đang ôm nợ nhiều sẽ phải rất mệt mỏi để chống đỡ. Mình ghi lại những nhận định này ở đây, coi như là một cột mốc để 12 tháng nữa nhìn lại xem mình có tí tố chất nào của "chiên da" tài chính hay không. Còn anh em, anh em nghĩ sao về con số 17% này? Liệu có phải là một cú "làm hàng" của thị trường hay là dấu hiệu của một cơn bão sắp tới?