Nói thật, tâm lý "sở hữu vĩnh viễn" nó cắm sâu vào máu người Việt mình rồi, nên cứ nghe đến hai chữ "niên hạn" là như chạm vào dây thần kinh nhạy cảm. Nhưng tôi thấy Nghị quyết 21 của Trung ương đang đưa ra những định hướng cực kỳ thực tế và văn minh về vòng đời của một tòa nhà chung cư.
Nói cho dễ hiểu một chút: Niên hạn công trình không đồng nghĩa với việc bạn bị tước đoạt tài sản!
Hết hạn thiết kế không có nghĩa là sập ngay!
Nhiều người cứ nghĩ hết niên hạn 50 năm là cái nhà tự động bị ủi phẳng. Lầm to! Niên hạn thiết kế chỉ là một con số kỹ thuật trên giấy tờ. Đến hạn đó, cơ quan chuyên môn sẽ đến kiểm định. Tòa nhà vẫn ngon lành, kết cấu an toàn thì anh em cứ việc ở tiếp, chả ai đuổi. Chỉ khi nào nó xập xệ, nguy hiểm không thể cải tạo được nữa thì mới phải phá dỡ để xây lại. Quyền sở hữu tài sản và quyền sử dụng đất gắn liền với căn hộ của bạn vẫn nguyên vẹn ở đó, không đi đâu mà mất!
Muốn nhà đẹp, an toàn thì phải xì tiền ra, đừng ăn ốc đổ vỏ!
Điểm mới của Nghị quyết 21 là gắn quyền sở hữu với trách nhiệm tài chính. Ngày trước, cứ chung cư cũ nát là lại ngửa tay chờ ngân sách Nhà nước hoặc đùn đẩy cho doanh nghiệp đến đền bù. Giờ quy định rõ rồi: Sau này xây lại nhà, cư dân cũng phải có nghĩa vụ đóng góp kinh phí. Nhiều ông nghe đến đây lại nhảy dựng lên bảo "sao bắt tôi đóng tiền?". Ô hay, nhà của ông, ông ở sướng bao nhiêu năm, giờ nó hỏng muốn làm lại cái mới đẹp hơn, giá trị hơn thì ông phải bỏ tiền ra chứ?
Nói thì dễ, nhưng khi đi vào thực tế sửa Luật Nhà ở sẽ là một "trận chiến" đau đầu.
- Đóng góp thế nào cho bằng bạn bằng bè? Chia theo m2 diện tích hay chia theo giá trị căn hộ? Ông ở tầng 1 kinh doanh được có phải đóng nhiều hơn ông ở tầng 20 không?
- Trách nhiệm của Chủ đầu tư ở đâu? Nên nhớ, sau khi bán nhà xong, CĐT vẫn giữ lại đống diện tích thương mại, tầng hầm, shophouse để hái ra tiền. Đến lúc tái thiết tòa nhà, họ cũng phải bỏ tiền ra đóng góp theo tỷ lệ!
- Ràng buộc chất lượng từ ngày đầu: Nhà vừa ở được 15-20 năm đã nứt nẻ, dột nát do khảo sát gian dối, rút ruột công trình thì bắt CĐT và đơn vị thi công đền, chứ sao lại bắt dân chịu? Phải bạch hóa niên hạn, kế hoạch bảo trì, chu kỳ kiểm định ngay từ lúc mở bán cho người ta biết đường mà lần.
Nói túm lại là thế này:
Nghị quyết 21 chẳng cướp mất cái sổ hồng hay quyền sử dụng đất lâu dài của ai cả. Nó chỉ đơn giản là xác lập một hành lang pháp lý chuẩn chỉnh cho toàn bộ vòng đời của một tòa chung cư: từ lúc móng đến khi thành "ông lão" và tái sinh thành tòa nhà mới.
Thị trường muốn phát triển bền vững thì Luật phải rõ ràng. Cứ minh bạch quyền lợi đi kèm trách nhiệm như thế này, sau này con cháu mình đỡ phải lôi nhau ra tòa hay căng băng rôn tranh chấp. Anh em đi mua chung cư cứ tự tin mà chọn những CĐT uy tín, xây dựng chuẩn chỉnh, chứ lăn tăn mấy cái nỗi sợ mơ hồ làm gì cho bạc tóc!