Mấy ngày gần đây thị trường chứng khoán biến động mạnh. 19/1/2021, thị trường giảm kỷ lục, có lúc tụt tới 75 điểm, làm nhiều nhà đầu tư TTCK đau đầu lẫn đau tim. Tổng giá trị vốn hóa thị trường giảm 10 tỷ đô, và mỗi nhà đầu tư đều chịu một phần thiệt hại trong con số 10 tỷ đô này.

Mình xin đưa ra một vài ví dụ của những người đã từng đầu tư TTCK và sau này chuyển sang BĐS:

1. Chính bản thân mình khi xưa cũng thử một chút TTCK, từ cách đây hơn 10 năm, khi đó FPT là một trong những cổ phiếu lớn của TTCK. Thời gian đó những người sáng lập ra FPT đều là những người có tài sản trong top 10 của TTCK. Do không có thời gian theo dõi sự biến động cổ phiếu hàng ngày nên mình đầu tư theo kiểu bluechip, chọn một công ty lớn mà mình cho rằng có tiềm năng (xuất khẩu phần mềm là xu hướng hot trong thời kỳ đó), hy vọng cổ phiếu sẽ tăng trưởng trong tương lai. Thực tế khác xa nhiều lý thuyết, sau khi mua xong 3 tháng cổ phiếu giảm 50%, kéo mãi mới lên tới 80% giá trị ban đầu, sau đó cắt lỗ, nghỉ chơi từ đó. Cho tới giờ vẫn thấy hạnh phúc với quyết định đó của mình.

2. Một admin của group Cộng đồng cũng là một tay chơi chứng khoán ác liệt trước kia, porfolio có lúc đạt tới vài tỷ, lăn lộn với nhiều loại cổ phiếu, đọc khá nhiều lý thuyết, nhưng cuối cùng vẫn thua lỗ. Một trong những lý do để bạn đó từ bỏ CK là do mệt mỏi về tâm lý, mỗi lần cổ phiếu lên thì vui như Súy Vân, những lúc thị trường đi xuống thì trầm cảm như mới từ Châu Quì ra trại. Cổ phiếu lên xuống hàng ngày, hàng giờ, mỗi lần tăng giảm cả vài chục, vài trăm chiệu, có lẽ đau tim mất. Admin đó đã quyết tâm cai nghiện món “chứng” và giờ chuyên tâm cho BĐS.

3. Hôm nay mình mới gặp một anh bạn làm ở Vietcombank, cách đây 10 năm cũng bỏ khoảng 1.5 tỷ vô TTCK và cũng có nguy cơ đau tim kinh niên, cảm xúc cá nhân thay đổi theo các con số, lúc thị trường đi xuống bực tức về rầy la vợ con, lúc lên thì tự nhiên ha ha cả buổi. Quyết định từ bỏ TTCK và bị lỗ mất hơn 30% số vốn. Giờ đây chuyên tâm đầu tư BĐS, có vẻ mát tay và mấy mảnh đất mua ở Gia Lai (quê hương) và Cần Giờ đều tăng gấp đôi trong vòng 1-2 năm.

Có nhiều cách phân loại đầu tư CK khác nhau, nhưng trong khuôn khổ bài này mình phân ra làm hai loại:

1. Đầu tư theo kiểu bluechip, đánh giá công ty theo tiềm năng dài hạn, chọn một vài công ty mình tin tưởng và bỏ vốn vào đó. Điển hình là nhà đầu tư huyền thoại Warren Buffet mà có lẽ rất nhiều người tham gia TTCK lấy làm thần tượng.

Cty Berkshire Hathaway chỉ đầu tư vào những công ty lớn, có tiềm năng phát triển lâu dài. Ông có nhiều câu nói nổi tiếng, nhưng một trong những số đó là tôi không mua cổ phiếu dựa trên các tin tức hàng ngày, vì nó không ảnh hưởng tới giá trị trong tương lai lâu dài của nó. Giá cổ phiếu của công ty đó lên xuống trong ngày không phải là vấn đề, quan trọng nhất là nó sẽ phát triển ra sao trong 2-3 năm sau, hoặc thậm chí lâu hơn nữa.

Đầu tư kiểu này không tốn thời gian, không phải theo sát cổ phiếu hàng ngày, không bị đau tim khi giá cổ phiếu lên xuống như cưỡi ngựa. Tuy nhiên đầu tư thành công theo kiểu này đòi hỏi kiến thức vĩ mô, khả năng phán đoán các xu hướng trong tương lai cực tốt, và hơn nữa là các công ty phát triển minh bạch, các luật lệ thể chế thị trường CK rõ ràng, và các yếu tố này hiện ở Việt Nam vẫn thiếu. Do vậy việc dự đoán các xu hướng trung và dài hạn không hề dễ dàng.

Một số công ty bluechip cũng có thể mất giá nghiêm trọng: Hoàng Anh Gia Lai, FLC… Do vậy đầu tư theo quan điểm cá nhân mình, đầu tư theo hình thức bluechip tại Vietnam ở thời điểm này rất khó.

2. Đầu tư sát thị trường, với nhiều cổ phiếu khác nhau, phân tích các số liệu hàng ngày, hàng giờ, đặt lệnh mua bán nhanh.

- Thứ nhất, đầu tư dạng này đòi hỏi rất nhiều thời gian, bám thị trường rất sát, ai phân tích số liệu chuẩn, ra được quyết định sớm thì người đó sẽ thắng. Hai người cùng phân tích số liệu và đưa ra kết luận như nhau, tuy nhiên một người có thời gian đặt lệnh ngay lập tức, còn bạn thì bận công việc, đặt lệnh sau 2 tiếng, khả năng lớn bạn sẽ là người thua cuộc.

- Hiện có rất nhà đầu tư chuyên nghiệp, các công ty chứng khoán với nhiều chuyên gia phân tích gạo cội, họ phân tích rất nhanh và đặt lệnh trong vài giây. Liệu bạn có đầy đủ dữ liệu, thông tin bằng họ, có phân tích nhanh bằng họ, có đặt lệnh sớm hơn họ không? Nếu bạn không đủ các yếu tố trên thì khả năng lớn bạn sẽ là người thua cuộc.

- Gần đây có một số công ty chứng khoán áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích các dữ liệu từ hàng nghìn nguồn khác nhau, đưa ra phán đoán và đặt lệnh cực kỳ nhanh chóng. Bạn có thể cạnh tranh được với các trí tuệ nhân tạo này không?

- Thông tin là yếu tố quan trọng nhất quyết định thành công trong TTCK, ai có thông tin sớm nhất sẽ là người thắng cuộc. Trước khi công bố kết quả kinh doanh, có khả năng một số người nội bộ doanh nghiệp đã tiến hành mua bán các cổ phiếu của công ty. Thông tin tới tay bạn đã quá muộn, và bạn sẽ trở thành trâu chậm uống nước đục.

- Cuối cùng, đầu tư theo dạng này rất dễ đau tim, sáng nắng chiều mưa buổi trưa ren rét, người chơi bị biến thành nô lệ cảm xúc của các con số.

Với nhiều vấn đề như vậy tại sao nhiều người vẫn chọn TTCK:

- Thứ nhất, chỉ cần một số tiền khiêm tốn là bạn đã có thể “chơi CK” được rồi. Các khoản lãi thể hiện ngay lập tức trên màn hình, rất dễ dẫn tới gây nghiện.

- Những câu truyện về thành công trong TTCK rất hấp dẫn, anh A hôm qua trúng cổ phiếu cty ABC, lời 50% trong vòng một tháng, chị B đầu tư cổ phiếu cty XYZ lãi 500tr trong vòng 3 tháng. Quá hấp dẫn, họ kiếm tiền dễ vậy tại sao mình lại không nhỉ?

- Ảo tưởng sức mạnh là mình có khả năng phân tích, đánh giá tốt. Nếu bạn tiếp cận các thông tin đủ nhanh, có trình độ phân tích đủ chuẩn, giành thời gian cả ngày cho TTCK như những tay chơi chuyên nghiệp thì không nên ảo giác vào năng lực của mình. Biết người biết ta trăm trận trăm thắng. Khi quân địch quá mạnh, bạn phải chiến đấu với các chuyên gia của TTCK, thì tốt hơn hết là hãy rút khỏi cuộc chiến. Những khoản lãi ngắn hạn có lẽ là do may mắn nhiều hơn là do trình độ của bạn, trừ trường hợp bạn là thiên tài như Warrant Buffet.

Vậy bạn có nên đầu tư vào TTCK không? Trên thị Trên quan điểm cá nhân của mình, trừ trường hợp bạn là nhà đầu tư cực kỳ chuyên nghiệp, có nguồn thông tin cực kỳ tốt, đa dạng, có kiến thức phân tích rất tốt và phải giành toàn bộ thời gian cho nó, bạn không nên tham gia cuộc chơi TTCK.

So sánh đầu tư TTCK & BĐS:

• Yêu cầu về vốn: TTCK tốt hơn, chỉ cần rất ít tiền cũng chơi được

• Khả năng thanh khoản: TTCK tốt hơn, thanh khoản bất kỳ lúc nào

• Khả năng sinh lời: theo quan điểm cá nhân thì BĐS tốt hơn.

• Chất lượng cuộc sống: BĐS tốt hơn, một năm bạn chỉ cần có một vài giao dịch là đã thành công, trong khi đó TTCK bạn phải bám sát thị trường hàng ngày, hàng giờ, giá cổ phiếu lên xuống như roller coster, dễ gây đau tim.

Cá nhân mình thì đã rõ, rời bỏ TTCK từ hơn 10 năm rồi, còn bạn thì sao? Bài viết trên quan điểm cá nhân, hoan nghênh mọi tranh luận, đóng góp.

Tác giả: Thái Hòa