Lúc đó, phần vì nể người nhà, phần vì tự tin nghĩ "móng do nhà mình xây thì lo gì chất lượng", hai vợ chồng chỉ qua ngó nghiêng đại khái rồi xuống tiền cái rụp. Trong đầu tôi lúc đó lẩm nhẩm tính toán: Mua được quả nhà thô giá hời thế này, kiểu gì chẳng tiết kiệm được một mớ tiền so với việc đi mua một căn nhà mới cứng xây sẵn.
Thế rồi, chúng tôi để bẵng nhà không thêm 2 năm nữa. Đến năm nay, khi kinh tế bắt đầu ổn định và vào guồng, hai vợ chồng gom góp dự tính bỏ thêm tầm 400 triệu đồng để sửa sang, sơn phết lại cho khang trang rồi dọn về ở.
Nhưng đúng là người tính không bằng... đội thợ khảo sát tính. Cái ngày mấy anh thợ xây bước vào nhà, cũng là ngày mọi ảo tưởng của tôi hoàn toàn vỡ vụn.
Cái cảnh đập phá, tháo dỡ một số hạng mục cũ ra mới thấy nó kinh hoàng thế nào. Nó không đơn giản là sơn lại cái tường hay lát cái nền như tôi nghĩ.
Hệ thống "ruột gan" nát bét: Mấy anh thợ vừa khều nhẹ, hệ thống ống nước âm tường đã lộ nguyên hình là một mớ xuống cấp nghiêm trọng. Nhiều vị trí rò rỉ âm thầm từ bao năm qua gây thấm dột mục nát cả mảng tường. Hệ thống đường điện thì ôi thôi, toàn sử dụng loại vật tư rẻ tiền từ thời tiền sử, muốn an toàn thì chỉ có nước bóc ra, thay mới toàn bộ chứ không thể tận dụng nổi một mét dây nào.
Cú sốc lớn nhất mang tên "kết cấu": Khi kỹ sư có chuyên môn vào đo đạc và kiểm tra kỹ, họ phán một câu xanh rờn khiến tôi rụng rời tay chân: Móng nhà đang có dấu hiệu lún nhẹ, và một số hạng mục chịu lực cốt lõi không hề đạt tiêu chuẩn do thợ thuyền ngày xưa thi công ẩu. Muốn cải tạo để ở lâu dài mà không sợ sập, việc đầu tiên là phải đổ thêm một đống tiền vào để gia cố lại toàn bộ nền móng, rồi mới tính đến chuyện sơn sửa.
Cầm cái bảng báo giá hoàn thiện mới trên tay mà tôi hoa hết cả mắt. Cộng tổng chi phí từ gia cố móng, làm lại hệ thống điện nước cho đến hoàn thiện nội thất... con số vọt lên gần 800 triệu đồng!
Nghĩa là sao? Nghĩa là lấy giá mua 850 triệu cộng với 800 triệu tiền sửa, tổng thiệt hại lên tới hơn 1,6 tỷ đồng con số này coi như ngang ngửa, thậm chí là đắt hơn một căn nhà mới tinh, xây dựng chỉn chu trong khu vực rồi còn đâu!
Nhiều đêm nằm vắt tay lên trán nghĩ mà vừa buồn cười vừa xót xa cho cái sự ngây thơ của mình. Từ một quyết định tưởng là khôn ngoan mua nhà thô giá rẻ để tiết kiệm chi phí giờ đây hai vợ chồng tôi lại tự rước về một bài toán đau đầu bậc nhất:
"Giờ thì tiến thoái lưỡng nan. Tiếp tục cắn răng đổ thêm vài trăm triệu để sửa một cái 'xác nhà' cũ kỹ với tâm lý đầy bất an, hay là chấp nhận cắt lỗ, bán tống bán tháo đi để đi tìm một lựa chọn khác an toàn hơn?"
Hóa ra, cái nhà thô mà để phơi sương phơi nắng suốt 6-7 năm trời không ai ngó ngàng đến, nó không khác gì một cơ thể bị bệnh ngầm bên trong. Nhìn cái vỏ bọc bê tông bên ngoài thì có vẻ kiên cố, nhưng bên trong hệ thống chịu lực, điện nước đã rệu rã từ bao giờ. Mua nhà thô cũ mà không thuê kiểm định kỹ càng trước khi xuống tiền, thì cái giá phải trả sau này đúng là "một tiền gà bằng ba tiền thóc".
Bác nào ở đây từng có kinh nghiệm đi "dọn rác" cho mấy công trình cũ chưa hoàn thiện kiểu này chưa? Cho tôi xin một lời khuyên chân thành xem tầm này nên "gồng tiếp" hay "buông bỏ chấp niệm" cho nhẹ lòng với?