Thế nhưng, đằng sau sự êm ái đầy công nghệ ấy là một nỗi lo canh cánh mang tên "an toàn phòng cháy chữa cháy". Những vụ cháy pin lithium-ion thời gian qua không còn là lời cảnh báo trên mặt báo nữa, nó đã trở thành nỗi ám ảnh sát sườn của bất kỳ ai đang sống ở chung cư.
Chính vì vậy, khi Bộ Xây dựng ban hành Thông tư 31 sửa đổi Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về Nhà chung cư (có hiệu lực từ ngày 15/12/2026), tôi vừa thấy nhẹ lòng, lại vừa thấy... ái ngại cho các ban quản trị tòa nhà. Quy định mới: chung cư bắt buộc phải bố trí khu vực riêng cho ô tô, xe máy điện, tách biệt hoàn toàn hoặc có vách ngăn chống cháy cao tối thiểu 2m với xe xăng. Nghe qua thì thật logic và an toàn, nhưng cứ thử tưởng tượng cái hầm xe vốn dĩ đã ngột ngạt, chật chội nay phải dựng thêm những bức tường ngăn, lắp thêm hệ thống cảnh báo khí độc carbon monoxide (CO) và Hydrofluoric acid (HF) những loại khí mà nghe tên thôi đã thấy nồng nặc mùi hóa chất độc hại.
Tôi luôn ủng hộ việc chuyển đổi sang năng lượng sạch. Nhưng thẳng thắn mà nói, việc hạ tầng đi sau công nghệ là một thực tế phũ phàng tại Việt Nam. Khi người dân ồ ạt mua xe điện vì tính kinh tế và môi trường, các hầm chung cư cũ vẫn giữ nguyên thiết kế từ thập niên trước nơi hệ thống điện chỉ vừa đủ tải cho vài bóng đèn và vài cái quạt thông gió. Giờ đây, khi ép các chung cư hiện hữu phải rà soát và cải tạo trong vòng 6 tháng kể từ khi thông tư có hiệu lực, câu hỏi lớn nhất là: Tiền đâu và Không gian đâu?
Thông tư quy định công suất trụ sạc dưới hầm không được quá 22 kW, mỗi phân vùng không quá 25 chỗ sạc ô tô hoặc 50 chỗ sạc xe máy. Đối với các dự án mới, việc này nằm trên bản vẽ, rất dễ xử lý. Nhưng đối với các chung cư cũ, đây là một cuộc "đại phẫu thuật". Cắt bớt chỗ để xe xăng để làm vách ngăn cho xe điện? Cư dân đi xe xăng sẽ kêu ca. Nâng cấp trạm biến áp và hệ thống phòng cháy tự động, lắp camera giám sát 24/24? Chi phí đó chắc chắn sẽ bổ bổ lên đầu cư dân dưới danh nghĩa "phí bảo trì" hoặc "quỹ cải tạo". Một lần nữa, cái giá của sự an toàn chưa bao giờ là rẻ.
"Chúng ta không thể vừa muốn đi một chiếc xe công nghệ tương lai, vừa muốn hưởng mức phí quản lý của quá khứ. Xe điện an toàn chỉ tồn tại khi hạ tầng của nó được kỷ luật hóa một cách nghiêm túc."
Có một chi tiết trong thông tư khiến tôi để ý: việc ưu tiên bố trí khu vực đổi pin ngoài trời hoặc trên mặt đất, và chỉ khi bất khả kháng mới đưa xuống hầm 1. Chúng ta thừa hiểu, pin lithium một khi đã "nổi giận" thì không thể dập tắt bằng nước thông thường. Cách tốt nhất là cách ly nó ra khỏi đám đông. Việc quy định khoảng cách tối thiểu 2m hoặc dùng vách ngăn cháy chính là ranh giới mong manh giữa một sự cố nhỏ và một thảm họa lớn.
Nhìn rộng ra, Thông tư 31/2026 không đơn thuần là một văn bản quy phạm pháp luật khô khan, nó là một tấm gương phản chiếu sự trưởng thành trong tư duy quản lý đô thị. Chúng ta không cấm đoán xe điện - đó là bước lùi. Nhưng chúng ta cũng không thể thả nổi nó - đó là tội ác với sinh mạng con người. Sự rõ ràng, nghiêm khắc này là cần thiết. Nó buộc các chủ đầu tư từ nay về sau phải bớt thực dụng, buộc người dân phải có ý thức hơn khi cắm sạc chiếc xe của mình, không thể cứ "tiện đâu cắm đấy" như thói quen cũ.
Từ nay đến cuối năm 2026 không còn quá dài. Đây sẽ là khoảng thời gian để các bên nhìn nhận lại trách nhiệm của mình. Người mua nhà tương lai sẽ có thêm một tiêu chí để chọn nơi an cư: không chỉ là view đẹp, tiện ích sang, mà là hầm xe có đạt chuẩn Thông tư 31 hay không. Còn đối với tôi, mỗi khi dắt xe xuống hầm, nhìn thấy những chiếc vách ngăn cháy hay hệ thống cảm biến khí HF tương lai, tôi sẽ cảm thấy an tâm hơn một chút. Vì tôi biết rằng, sự an toàn của gia đình mình đang được bảo vệ bằng luật pháp và kỹ thuật, chứ không phải bằng sự may rủi.