Đọc mà tôi vừa buồn cười vừa thấy khổ thân các bác. Thôi, hạ hỏa, uống hớp nước rồi cùng ngồi xuống đây bóc tách cái câu chuyện “sở hữu có thời hạn” này dưới góc nhìn thực tế một chút. Gom góp cả đời mới mua được cái tổ ấm, đừng để mấy cái tít giật gân nó làm lung lay tinh thần.

1. Đừng thấy "đề xuất" mà đã vội vàng đòi "bán tháo"

Cái đầu tiên tôi phải nói ngay để các bác kê cao gối ngủ: Đây mới chỉ là đề xuất trong Dự thảo, chưa phải luật áp dụng!

Trong quy trình làm luật, từ lúc một ý tưởng nằm trên bàn giấy của Bộ Xây dựng dưới dạng "xin ý kiến" cho đến khi nó được bấm nút thông qua tại Quốc hội là cả một hành trình dài dằng dặc. Thực tế, Luật Nhà ở hiện hành của chúng ta vẫn đang bảo hộ quyền sở hữu nhà chung cư gắn liền với quyền sử dụng đất ổn định lâu dài. Không có chuyện sáng mai thức dậy, cái sổ hồng của các bác tự nhiên biến thành "vé máy bay có hạn định" đâu mà lo.

2. "Chấm dứt sở hữu" và cái bẫy ngôn từ: Không ai cướp trắng của các bác đâu!

Nhiều người nghe cụm từ "chấm dứt sở hữu" thì mặt cắt không còn giọt máu, tưởng tượng ra cảnh một ngày đẹp trời có xe ủi đến san phẳng nhà mình rồi đuổi ra đường. Nhưng lật bản chất vấn đề ra xem nào:

Khi một tòa nhà đã gồng gánh qua 50 - 70 năm, bê tông cốt thép bên trong nó cũng biết mỏi chứ. Đến lúc nó xuống cấp, có nguy cơ đổ sập thì cơ quan chức năng phải nhảy vào kiểm định và tuyên bố: "Công trình này không còn an toàn để ở nữa". Khi tòa nhà buộc phải đập đi để bảo vệ cái mạng nhỏ của chúng ta, thì cái căn hộ bằng bê tông trên khoảng không tầng mười mấy của các bác coi như "kết thúc vòng đời vật chất". Nhà sập rồi thì sở hữu cái gì trên khoảng không đó nữa, đúng không?

Nhưng cái cốt lõi ở đây là gì? Quyền sử dụng đất (mảnh đất vàng xây nên tòa nhà đó) của các bác VẪN CÒN NGUYÊN. Đất chung của cư dân thì vẫn là của cư dân. Giá trị của bất động sản nằm phần lớn ở vị trí đất, chứ cái khung bê tông theo thời gian chỉ có khấu hao đi thôi. Không một ai, không một cơ chế nào tự dưng lấy không mảnh đất đó của các bác cả.

3. Kịch bản hạ màn: Khi chung cư "về già", cư dân đi đâu?

Thử đặt trường hợp sau này luật có thông qua thật, và cái chung cư các bác đang ở chính thức "hết đát", chúng ta sẽ có hai con đường cực kỳ rõ ràng để đi, chứ không có đường ra đê:

Phương án 1 (Hào hứng nhất) - Đổi áo mới: Cư dân chung tay góp kinh phí (hoặc hợp tác với chủ đầu tư) để đập đi xây lại một tòa tháp mới, hiện đại hơn, xịn mịn hơn. Các bác được suất tái định cư tại chỗ. Bản chất là gì? Đổi một căn hộ cũ nát, có nguy cơ sập lấy một căn hộ mới tinh, hợp thời đại. Tài sản tự nhiên được "F5", con cháu lại được hưởng tiếp.

Phương án 2 (Thực tế nhất) - Nhận tiền cầm về: Nếu khu đất đó được Nhà nước thu hồi để làm dự án khác, hoặc các bác không muốn ở đấy nữa và bán lại quyền sử dụng đất cho chủ đầu tư mới. Tiền đền bù sẽ chia theo tỷ lệ sở hữu diện tích. Cầm một cục tiền đi chỗ khác mua nhà mới.

Tóm lại, bản chất của đề xuất này là "Đổi tài sản cũ nát lấy sự an toàn và giá trị tương đương", chứ không phải là một vụ "tịch thu tài sản" quy mô lớn như mọi người đang kháo nhau.

4. Cái nhìn của người trong cuộc: Đề xuất này thực ra là một "lối thoát"

Nếu ai từng đi qua các khu tập thể cũ ở Hà Nội hay TP.HCM thì sẽ hiểu cái nỗi khổ của việc "sở hữu vĩnh viễn nhưng không thể chạm vào". Nhà thì dột nát, chuồng cọp cơi nới chực chờ sập, nhưng muốn cải tạo thì vướng đủ thứ thủ tục, chỉ cần một vài hộ không đồng ý là cả tòa nhà bế tắc, chịu trận sống trong sợ hãi năm này qua năm khác.

Cái đề xuất "thời hạn gắn liền với niên hạn công trình" này, nếu nhìn một cách tích cực và có tầm nhìn dài hạn, chính là một hành lang pháp lý để giải quyết triệt để cái nút thắt đó. Nó giúp cho thế hệ con cháu chúng ta sau này có cơ chế rõ ràng để tháo dỡ, xây mới những tòa nhà đã cũ, đảm bảo bộ mặt đô thị và quan trọng nhất là an toàn tính mạng.

Tóm lại là...

Đi mua chung cư, cái các bác cần xuống tiền mua là không gian sống, là tiện ích, là dòng tiền cho thuê ổn định và một môi trường văn minh cho con cái lớn lên trong vài thập kỷ. Thay vì ngồi lo hão huyền về một cái đề xuất chưa biết bao giờ mới thành luật, việc thiết thực nhất bây giờ là: Chọn chủ đầu tư cho uy tín, pháp lý dự án cho chuẩn chỉnh, xây dựng cho chất lượng.

Chung cư vẫn là xu hướng tất yếu của đô thị hiện đại. Cứ thong thả mà tận hưởng cuộc sống đi các bác, lo xa quá hóa già đấy!